สมาคมอนุรักษ์สัตว์ป่า มุ่งนำวิทยาการ เพื่องานอนุรักษ์สัตว์ป่า และพื้นที่ธรรมชาติ บนพื้นฐานทางวิทยาศาสตร์ การให้การศึกษา และความร่วมมือระดับนานาชาติ การดำเนินงานลักษณะนี้มุ่งเปลี่ยนแปลงทัศนคติของมนุษย์ต่อธรรมชาติ ทำให้มนุษย์กับสัตว์ป่าสามารถอยู่ร่วมกันได้อย่างยั่งยืน ทั้งในระดับสังคมท้องถิ่น และสังคมโลก สมาคมอนุรักษ์สัตว์ป่า ยึดมั่นแนวทางนี้ เพราะเชื่อว่าเป็นภาวะที่จำเป็นอย่างยิ่ง ที่เราต้องรักษาให้สรรพชีวิตในโลก ให้คงอยู่ตลอดไป


ทนำ
การวิเคราะห์ปัญหา
แนวทางปรับปรุงคุณภาพการลาดตระเวน
การพัฒนาระบบการลาดตระเวนในพื้นที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง
 



 

แนวทางปรับปรุงคุณภาพการลาดตระเวน


ปัจจุบันได้มีการพัฒนาระบบการลาดตระเวน เพื่อการป้องกันอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ โดยเฉพาะการอนุรักษ์สัตว์ป่า ในระดับนานาชาติ โดยการนำเทคโนโลยีที่สำคัญคือ ระบบบันทึกพิกัดจากดาวเทียม (GPS) ระบบฐานข้อมูล (Database) และระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ (GIS) มาเป็นองค์ประกอบหลักในการพัฒนาระบบการลาดตระเวน ซึ่งแต่เดิมความรู้พื้นฐานที่สำคัญของเจ้าหน้าที่ลาดตระเวน คือ แผนที่ เข็มทิศ และการใช้อาวุธ


การพัฒนาการของงานลาดตระเวน เพื่ออนุรักษ์สัตว์ป่า ที่เกิดขึ้นในระดับสากล เช่น โครงการอนุรักษ์ช้าง MIKE (Monitoring Illegal Killing of Elephants) ซึ่งอยู่ภายใต้อนุสัญญา CITES หรือ โครงการเสือโคร่ง Tigers Forever ภายใต้สมาคมอนุรักษ์สัตว์ป่า (WCS) ได้พัฒนาระบบลาดตระเวนที่เป็นวิทยาศาสตร์มากขึ้น ซึ่งมีลักษณะที่สำคัญคือ


• มีการกำหนดการตรวจวัดสัตว์ป่าเป้าหมายในการลาดตระเวนอย่างชัดเจน เช่น ช้าง เสือโคร่ง หรือเหยื่อของเสือโคร่ง ซึ่งสัตว์ป่าเป้าหมายมักเป็นชนิดพันธุ์ที่ใช้พื้นที่หากินกว้าง เป็นตัวแทนของชนิดป่าหลักในพื้นที่ อยู่ในภาวะที่ถูกคุกคามโดยมนุษย์ มีบทบาทที่ชัดเจนในระบบนิเวศ และเป็นที่สนใจของประชาชนทั่วไป

• มีระบบฐานข้อมูลการลาดตระเวนที่ได้มาตรฐานสากล โดยมีรายละเอียดหลักคือ
- มีแบบฟอร์มมาตรฐานสำหรับเจ้าหน้าที่ในการปฏิบัติงานที่เข้าใจง่าย
- มีการบันทึกเส้นทางการลาดตระเวน
- มีการบันทึกความถี่ของการลาดตระเวน
- มีการบันทึกชนิด การกระจาย และความเข้มข้นของปัจจัยคุกคาม
- มีการบันทึกชนิด การกระจาย ของชนิดพันธุ์สัตว์ป่าเป้าหมาย
- มีระบบการรายงานทั้งที่เป็นตัวหนังสือ และแผนที่

• มีระบบการฝึกเจ้าหน้าที่ลาดตระเวน ให้มีศักยภาพในการใช้อุปกรณ์เทคโนโลยี เช่น GPS และกล้องดิจิตอล

• มีระบบการฝึกเจ้าหน้าที่ผู้ควบคุมการลาดตระเวนและจัดกำลังลาดตระเวน ให้มีศักยภาพในการใช้ฐานข้อมูล วิเคราะห์ข้อมูล และวางแผนงานการลาดตระเวนบนพื้นฐานของข้อมูล
 

 


ระบบการลาดตระเวนที่มีประสิทธิภาพ ต้องมีเป้าหมายที่ชัดเจน มีการวางแผนการเดินลาดตระเวน มีการบันทึกข้อมูลลงบนแบบฟอร์มมาตราฐาน มีการบันทึกพิกัดและกล้องดิจิตอล

 

 
ปัจจัยสู่ความสำเร็จของระบบลาดตระเวน

1. เจ้าหน้าที่ระดับข้าราชการในพื้นที่ ต้องมีความจริงใจและโปร่งใส และมุ่งหวังสร้างระบบการลาดตระเวนในพื้นที่ให้เป็นระบบ และเจ้าหน้าที่ลาดตระเวนให้มีคุณภาพอย่างแท้จริง

2. เจ้าหน้าที่ระดับบังคับบัญชาระดับพื้นที่ ต้องยอมรับปัญหาตามสถานการณ์ที่เกิดขึ้นจริง และถูกบันทึกจากระบบลาดตระเวนแผนใหม่ และพร้อมที่จะวางมาตรการแก้ไขตามข้อมูล เช่น ปัญหาการล่าสัตว์ โดยไม่ควรถือเป็นเรื่องเสียหายที่ควรปกปิด

3. เจ้าหน้าที่ในระดับพื้นที่ต้องมีการประชุมกับหัวหน้าชุดลาดตระเวนเป็นประจำ เพื่อรับฟังความก้าวหน้า สถานการณ์ ช่วยวางแผนแก้ไขสถานการณ์ และวางแผนการลาดตระเวนอย่างต่อเนื่อง ซึ่งทำให้เจ้าหน้าที่ระดับปฏิบัติมีส่วนร่วมในการพัฒนาระบบการลาดตระเวนอย่างจริงจัง และเห็นว่าผลงานที่ได้ปฏิบัติไปมีการนำไปใช้ปรับปรุงระบบการลาดตระเวนโดยรวม

4. ผู้บังคับบัญชาระดับสูงควรให้โอกาสในการพัฒนาระบบลาดตระเวน และมีการให้การปรึกษาหารือกับหัวหน้าหน่วยงานในระดับหัวหน้าเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า หรือหัวหน้าอุทยานแห่งชาติอย่างใกล้ชิด ติดตามการรายงานตามระบบฐานข้อมูลการลาดตระเวน โดยมิควรถือเอาเหตุการณ์ที่สัตว์ป่าถูกล่าเป็นครั้งคราวมาเป็นเรื่องข่มขวัญในการโยกย้ายข้าราชการ หรือตำหนิการทำงาน

5. ผู้บังคับบัญชาระดับสูงควรเห็นความสำคัญในการสนับสนุนด้านขวัญและกำลังใจต่อเจ้าหน้าที่ลาดตระเวน ผ่านทางหัวหน้าหน่วยงานฯ เช่น จัดระบบการฝึกทบทวนเป็นประจำ จัดระบบปูนบำเหน็จเจ้าหน้าที่ลาดตระเวนในระดับลูกจ้างชั่วคราวที่เป็นระบบมากขึ้น จัดหาค่าอาหารสำหรับเจ้าหน้าที่ลาดตระเวน จัดหาอุปกรณ์การลาดตระเวนที่ได้คุณภาพ

กระบวนการพัฒนาบุคลากร

การพัฒนาบุคลากรเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการลาดตระเวนเพื่อการอนุรักษ์สัตว์ป่า เป็นเรื่องสำคัญที่จะต้องมีการพิจารณาดำเนินการอย่างเป็นระบบ ทั้งนี้หากต้องการให้การลาดตระเวนเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพและหวังผลสัมฤทธิ์จากการดำเนินงาน การพัฒนาบุคลากรจะต้องไม่ใช่การฝึกอบรมเจ้าหน้าที่ลาดตระเวนให้สามารถปฏิบัติงานได้เท่านั้น แต่ต้องเป็นการเพิ่มประสิทธิภาพและพัฒนาศักยภาพของเจ้าหน้าที่ให้สามารปฏิบัติงานได้อย่างเต็มกำลังเต็มความสามารถ ภายใต้การสนับสนุนด้านความรู้ เทคนิค อุปกรณ์ และเสบียง อย่างเพียงพอ ผู้มีส่วนเกี่ยวข้องกับการลาดตระเวนในระดับพื้นที่ ตั้งแต่เจ้าหน้าที่ลาดตระเวน พนักงานพิทักษ์ป่า และข้าราชการในพื้นที่ จะต้องมีความรู้ ความเข้าใจในระบบ และเทคนิคการลาดตระเวนเป็นอย่างดี โดยเฉพาะในระดับข้าราชการ ซึ่งที่ผ่านมาพบว่าเป็นกลุ่มบุคลากรที่มีความสำคัญต่อคุณภาพของการลาดตระเวนในระดับพื้นที่โดยตรง ดังนั้นจึงมีความจำเป็นอย่างมากที่จะต้องมีทัศนคติที่ถูกต้องต่อการลาดตระเวน มีความรู้ ความเข้าใจ ถึงระดับที่สามารถวางแผนการดำเนินการลาดตระเวนบนพื้นฐานของข้อมูลเชิงวิชาการ สามารถตรวจติดตาม และประเมินผลการลาดตระเวนได้อย่างเป็นระบบ
 

WCS in Thailand | Our Mission | Projects | Links |

© 2005 Wildlife Conservation Society Thailand Program. Click here for terms of use.