โครงการประชุมด้านสิ่งแวดล้อม ในอุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน
โครงการประชุมด้านสิ่งแวดล้อม ในอุทยานแห่งชาติแก่งกระจานเพื่อหาแนวทาง การมีส่วนร่วมด้านการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ และสิ่งแวดล้อม อุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน ในระหว่างวันที่ 10 – 12 มีนาคม 2553 ณ หน่วยพิทักษ์อุทยานฯ(หน่วยป่าเลา-ป่าละอู) การประชุมในครั้งนี้เป็นการมีส่วนร่วมของชุมชนที่อาศัยอยู่ในบริเวณพื้นที่ 3 ตำบล ที่มีแนวขอบเขตติดกับป่าอุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน ต.ป่าเด็ง อ.แก่งกระจาน จ.เพชรบุรี และ ต.ห้วยสัตว์ใหญ่ ต.หนองพลับ อ.หัวหิน จ.ประจวบครรีขันธ์
ความเป็นมาจากพื้นที่อุทยานแห่งชาติแก่งกระจานเป็นพื้นที่ที่มีอาณาเขตที่กว้างใหญ่ และยังเป็นพื้นที่มีความสำคัญในระดับต้นของประเทศ และมีความหลากหลายทางระบบนิเวศวิทยา จนได้รับการยกย่องให้เป็นมรดกระดับอาเซียน (Asian Heritage) ผืนป่าบริเวณทางด้านทิศตะวันตก มีอาณาเขตติดกับผืนป่าประเทศพม่าและผืนป่าทางด้านทิศตะออกติดกับชุมชนใน 2 จังหวัด ชุมชนบางส่วนที่อยู่ติดกับเขตป่าอุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน และ ชุมชนส่วนใหญ่ยังใช้ประโยชน์ในพื้นที่ป่าแห่งนี้ร่วมกัน ไม่ว่าจะเป็นโดยตรงหรือทางอ้อมก็ตาม
นายชัยวัฒน์ ลิ้มลิขิตอักษร หัวหน้าอุทยานแห่งชาติ คนปัจจุบัน และ นายเริงชัย ประยูรเวช ผู้อำนวยการสำนักบริหารจัดการฯที่ 3 บ้านโป่ง จึงได้ดำเนินการจัดประชุมแนวทางการมีส่วนร่วมด้านการอนุรักษ์ทรัพยากรและสิ่งแวดล้อม ขึ้นโดยมีวัตถุประสงค์เพื่อให้เป็นเวทีกลางในการมีส่วนร่วมของภาคประชาชน เสนอแนวคิด แลกเปลี่ยนข้อคิดเห็น และประสบการณ์ร่วมกัน ในหลักการเพื่อหาทางออกร่วมกันอย่างเหมาะสม หวังให้พื้นที่ป่า น้ำ และสัตว์ป่า รวมไปถึงมนุษย์ ที่เป็นทรัพยากรธรรมชาติ ได้พึ่งพาอาศัยกันอย่างเหมาะและยั่งยืนต่อไป
ในคืนวันที่ 10 มีนาคม 2553 คณะกรรมาธิการวุฒิสภา ในสถานะกรรมการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เดินทางมาร่วมหารือ นำโดย นางสาวสุมล สุตะวิริยะวัฒน์ สว.เขตจังหวัดเพชรบุรี พร้อมด้วยคณะจำนวน 12 คน ลงพื้นที่ร่วมประชุมและศึกษาข้อมูล โดยมีนายชัยวัฒน์ ลิ้มลิขิตอักษร หัวหน้าอุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน และ ดร.ชุติอร ซาวีนี รองผู้อำนวยการสมาคมอนุรักษ์สัตว์ป่า( WCS )ประเทศไทย ร่วมรายงานผลข้อมูลและรายละเอียดในการปฏิบัติงานในพื้นที่
ดร.ชุติอร ซาวีนี กล่าวว่าตนเองในสถานะเป็นตัวแทนจากสมาคมอนุรักษ์สัตว์ ประเทศไทย ขอนำเสนอข้อมูลฯ และบทบาทที่ทำร่วมกับทางอุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน ภายใต้ชื่อโครงการอนุรักษ์ผืนป่าแก่งกระจาน ที่ได้ดำเนินการมาตั้งแต่ต้นจนถึงปัจจุบัน แล้วนำข้อมูลทางวิชาการมาใช้ในการจัดการพื้นที่ ป่า และสัตว์ป่า
ในวันที่ 11-12 มีนาคม 2553 วันเปิดการประชุม ช่วงเช้า นายเริงชัย ประยูรเวช ผอ.สำนักบริหารพื้นที่อนุรักษ์ ที่ 3 บ้านโป่ง กล่าวรายงาน และ นายชัยวัฒน์ ลิ้มลิขิตอักษร แนะนำอุทยานฯ และผู้ช่วยฯ พร้อมเจ้าหน้าที่ส่วนงานที่รับผิดชอบ
คลิปข่าว จากสำนักข่าวเพชรบุรี-ประจวบคีรีขันธ์ (PP News)
นางสาวสุมล สุตะวิริยะวัฒน์ สว.จังหวัดเพชรบุรี พิธีกล่าวเปิดการประชุมเป็นทางการ มีผู้เข้าร่วมประชุม รวม 200 คน มาร่วมฟังบรรยายและเสนอข้อคิดเห็น สว.สุมล ฯ กล่าวถึงเรื่อง ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม โดยเฉพาะ ช้าง ช้างมีความสำคัญควรเป็นเรื่องใหญ่ระดับชาติ ควรมีพระราชบัญยัติระเบียบกฎหมาย ตนเองในสถานะกรรมาธิการสิ่งแวดล้อมจะผลักดันในเรื่องนี้
นายชัยวัฒน์ ลิ้มลิขิตอักษร หน.อช.แก่งกระจาน และนายชุมพล แก้วเกตุ ผช. ร่วมกันกล่าวและชี้แจ้งบทบาทหน้าที่ที่มีต่อการจัดการด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ในอุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน ได้ไขข้อข้องใจผู้มาร่วมประชุมในหลายหัวข้อ เช่นพื้นที่ถือครอง แนวขอบเขต การลักลอบตัดไม้ และการลักลอบล่าสัตว์ป่า ที่มี ว่า ตนพร้อมเจ้าหน้าที่เป็นผู้รับผิดได้ดำเนินการตามกฎหมาย และมีอำนาจตัดสินใจได้ในบางกรณี จึงอยากเรียนให้ชุมชนหรือผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้องในเรื่องดังกล่าว ให้ทุกคนได้เข้าใจตรงกัน และมามีส่วนร่วมรักษาพื้นที่ป่าไม้และสัตว์ป่าให้คงอยู่ในอุทยานแห่งชาติแก่งกระจานต่อไป
ดร.ชุติอร ซาวีนี รองผู้อำนวยการ และ นายทองใบ เจริญดง ผู้เชี่ยวชาญภาคสนาม จากสมาคมอนุรักษ์สัตว์ป่า ( WCS ) ประเทศไทย ได้กล่าวถึงประเด็น เรื่องปัญหาความขัดแย้งระหว่างคนกับช้างป่า( HEC )นั้น อุทยานแห่งชาติแก่งกระจานร่วมกับสมาคมอนุรักษ์สัตว์ป่า ทำการศึกษาข้อมูลสถานะการณ์ของปัญหาที่เกิดขึ้นในรูปแบบต่างๆ ในชุมชนทั้ง 4 ตำบล ใน 17 หมู่บ้าน ที่ได้รับผลกระทบอย่างต่อเนื่อง รวมไปถึงศึกษาข้อมูล โป่งและแหล่งน้ำ พืชอาหารที่เป็นปัจจัยในการดำรงอยู่ของช้างที่อยู่ในป่าอุทยานฯ และทำการสำรวจข้อมูลประเมินความหนาแน่น และจำนวนประชากรช้างป่า สนับสนุนงานเจ้าหน้าที่ลาดตระเวนเป็นระบบโดยใช้โปรแกรม( MIST ) พร้อมศึกษา ข้อมูลการใช้ประโยชน์ที่ดินของเกษตรกรที่ได้รับผลกระทบจากปัญหา แล้วนำข้อมูลวิชาการ มาใช้ในการป้องกันและบรรเทาปัญหาความขัดแย้งระหว่างคนกับช้างป่า อุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน อย่างเหมาะสม ซึ่งเป็นมาตรการที่เป็นมาตรฐานสากล จนถึงปัจจุบัน อุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน องค์การบริหารส่วนท้องถิ่น(อบต.) สมาคมอนุรักษ์สัตว์ป่า ประเทศไทย ได้ร่วมกันพัฒนาโครงการสร้างเสริมประสิทธิภาพทีมเฝ้าระวังช้างป่า ที่มีขึ้นแล้วในบางพื้นที่ อย่างไรก็ตามจึงขอขอบคุณอุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน ชุมชน องค์การบริหารส่วนท้องถิ่น ที่ได้ร่วมกันทำงานเพื่ออนุรักษ์ช้างป่า โดยมีเป้าหมายเพื่อช้างป่า จะไม่ถูกรบกวนพื้นที่อยู่อาศัยไม่มีภัยคุกคามใดใด และคนจะยังคงสามารถประกอบอาชีพทางการเกษตรกรรมอย่างเป็นปกติสุข และหวังให้ คน ช้าง ป่า พึ่งพากันอย่างยั่งยืน
นายชัยวัฒน์ ลิ้มลิขิตอักษร จึงได้กล่าวเพิ่มเติมว่าวิธีมาตรฐาน ที่ใช้ในการป้องกันและบรรเทาปัญหาช้างป่า นี้ มีทิศทางที่ชัดเจน และเป็นรูปธรรม ตนจึงข้อเสนอแนะว่าองค์การบริหารส่วนท้องถิ่น แต่ละพื้นที่ควรวางแผนจัดสรรเงินงบประมาณเพื่อร่วมกันดำเนินการสานต่อโครงการป้องกันและบรรเทาปัญหาให้กับชุมชนที่ได้รับผลกระทบ ให้ลดปัญหาหรือบรรเทาลงต่อไป
ทั้งนี้ ตลอดการประชุม จนวันสุดท้าย ได้มีการแลกเปลี่ยนประสบการณ์ ตอบคำถาม จากตัวแทน ภาครัฐ องค์กรอิสระ และชุมชน ที่ประสบปัญหา ให้ได้คลี่คลายในหลายประเด็น อาทิเช่น การป้องกันและบรรเทาปัญหาความขัดแย้งระหว่างคนกับช้างป่า มีผู้แทนจากชุมนในพื้นที่หมู่ 8 บ้านละเมาะ ต.หนองพลับ และผู้แทนชุมชน พื้นที่หมู่ 1 ป่าละอู ต.ห้วยสัตว์ใหญ่ ออกมาเล่าถึงประสบการณ์ วิธีการป้องกันและบรรเทาปัญหาช้างป่า ที่ได้ผล นั้น เกิดจากการทำงานแบบมีส่วนร่วมของชุมชน เริ่มจากผู้นำหมู่บ้าน และองค์การบริหารส่วนท้องถิ่น(อบต.)ให้ความสนใจ พร้อมสนับสนุนเงินงบประมาณต่อเนื่องทุกๆปี ถึงมีความสำเร็จ
การประชุม เรื่อง แนวทางการมีส่วนร่วมด้านการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ และสิ่งแวดล้อมอุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน นี้ จึงเป็นนิมิตหมายที่ดี เป็นการสื่อสารสองทาง ในรูปแบบการสื่อสารแบบทางราบ การเปิดประตูระหว่างอุทยานฯ และชุมชน จึงเกิดเป็นข้อคิดเห็น แลกเปลี่ยนแนวคิด การยอมรับ กับบางอย่างของแต่ล่ะบริบทนั้น จะเป็นหนทางไปสู่การมีส่วนร่วม หรือแนวทางการมีส่วนร่วมด้านการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ และสิ่งแวดล้อมอย่างสมบูรณ์
ข้อมูล โดย ทองใบ เจริญดง สมาคมอนุรักษ์สัตว์ป่า( WCS ) ประเทศไทย