ในปัจจุบันมีชุมชนอย่างน้อย ๕๗ ตำบล ที่อยู่ใกล้กับพื้นที่อนุรักษ์ (เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า และอุทยานแห่งชาติ ๓๓ แห่ง) ที่มีปัญหาช้างป่าออกนอกพื้นที่อนุรักษ์ มาทำลายผลผลิตทางการเกษตรของราษฎร แนวโน้มของปัญหาในเชิงพื้นที่ได้เพิ่มขึ้นมาเรื่อย ๆ อย่างต่อเนื่องในช่วง ๒๐ ปี ที่ผ่านมา ในเชิงของความรุนแรงจะมีความแตกต่างกันไปในแต่ละพื้นที่ ประเด็นปัญหาเรื่องนี้มีความซับซ้อนมาก และไม่มีวิธีการแก้ที่ตายตัว หรือใช้ได้ผลตลอดเวลา หรือ ทุกพื้นที่ หรือ ทุกสถานการณ์ เนื่องจาก ช้างเป็นสัตว์ฉลาดและมีการปรับตัวดีมากต่อมาตรการป้องกันต่าง ๆ ของมนุษย์ การที่ช้างป่าออกนอกพื้นที่อนุรักษ์มีหลายสาเหตุประกอบกัน แต่สาเหตุที่สำคัญเกิดจากการบุกรุกพื้นที่ป่า ที่เป็นแหล่งอาศัยของช้าง และการเข้าไปใช้ประโยชน์ในพื้นที่ป่า เป็นต้น ปัญหาเรื่องนี้จะเป็นปัญหาหนึ่งที่จะคงอยู่กับชุมชนต่อไปอีกนาน ตราบเท่าที่ชุมชนนั้น ๆ มีที่ทำกิน อยู่ใกล้แหล่งอาศัยของช้างป่าสำนักอนุรักษ์สัตว์ป่าจึงได้จัดประชุมครั้งนี้ขึ้น เพื่อให้ชุมชนที่ได้รับผลกระทบจากช้างป่าได้มาพูดคุย แลกเปลี่ยนเรียนรู้ประสบการณ์ เกี่ยวกับการดำเนินงาน เพื่อแก้ปัญหาความขัดแย้งระหว่างคนกับช้างป่าที่ผ่านมา และประเมินสถานการณ์ในปัจจุบัน เพื่อเตรียมการให้คนกับช้างป่าอยู่ร่วมกันได้อย่างสงบสุขตลอดไปในอนาคตทั้งนี้ โดยมีแนวความคิดว่าชุมชนเจ้าของปัญหาจะต้องเป็นหลักในการดำเนินงานอย่างบูรณาการร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง โดยอาศัยข้อมูลต่าง ๆ รอบด้าน ทั้งส่วนที่เกี่ยวข้องกับประชากรช้างป่าในพื้นที่เช่น จำนวน แหล่งอาหาร แหล่งน้ำ แหล่งโป่งของช้างป่า การเคลื่อนย้ายตามฤดูกาล ความรุนแรงของปัญหา ปริมาณความเสียหาย ช่วงฤดูกาลที่เกิดปัญหา ฯลฯ รวมทั้งบริบทของชุมชนเอง เช่น ประวัติการตั้งถิ่นฐาน สภาพเศรษฐกิจและสังคม วิถีชีวิตของราษฎร และ กิจกรรมต่าง ๆ ของมนุษย์ที่เข้าไปใช้พื้นที่อยู่อาศัยของช้าง เป็นต้น ทั้งนี้ เพื่อให้ได้มาตรการในการแก้ไขปัญหาที่เหมาะสม และสอดคล้องกับสถานการณ์ของแต่ละพื้นที่ และเพื่อป้องกันการดำเนินงานที่ซับซ้อนหรือขาดหลักวิชาการ

การอยู่ร่วมกับช้างป่าอย่างมีความสุข
ในปัจจุบันเป็นที่ยอมรับว่าวิธีที่ดีที่สุด ในการป้องกันความเสียหายของพืชไร่จากการกระทำของช้างป่า คือ การทำรั้วที่มีสัญญาณเตือนภัย ที่ต้องมีคนคอยเฝ้าระวัง ที่เรียกว่า “รั้วมนุษย์” ซึ่งเป็นมาตรการที่ใช้ทั้งที่อุทยานแห่งชาติกุยบุรีและอุทยานแห่งชาติแก่งกระจานแต่จากการอยู่เฝ้าไร่ทำให้เกิดพัฒนาการของการเข้าใจซึ่งกันและกันระหว่างคนเฝ้าไร่กับช้างป่า ซึ่งเป็นปรากฎการณ์ที่เกิดขึ้น ทั้งในชุมชนบ้านรวมไทย ชุมชนหนองเสือ และป่าละอู กล่าวคือ ชุมชนมีความเห็นอกเห็นใจกันช้างมากขึ้น ทั้งนี้เนื่องจาก ความเชื่อของหลายชุมชนที่ว่าช้างเป็นสัตว์ที่มีความสำคัญต่อประเทศไทย เป็นสัตว์ชั้นสูง เป็นสัตว์พิเศษ ฉลาด สามารถล่วงรู้หรือได้ยินสิ่งที่มนุษย์พูดถึง ถ้าพูดในสิ่งดีช้างป่าจะไม่รบกวน บางชุมชนเริ่มมีความคิดทำพืชไร่แบบพอเพียง ลดความฟุ่มเฟือย มีความสมาถะมากขึ้นดังนั้น ในอนาคตการอยู่ร่วมกันกับช้างป่าจะมีความเชื่อส่วนนี้เข้าไปประกอบ ทำให้การอยู่ร่วมกันระหว่างคนกับช้างป่าในอนาคตจะส่วนของความเมตตาและเข้าใจช้างป่ามากขึ้นควรทำความเข้าใจกับชุมชนว่าช้างไม่ใช่ “ตัวทำลาย” แต่มีความสำคัญต่อระบบนิเวศป่าไม้ซึ่งเป็นแหล่งต้นน้ำของชุมชน เพื่อความคงอยู่ของทั้งป่าไม้และสัตว์ป่าอื่น ๆ ได้แก่ ชว่ ยกระจายเมล็ดพันธุ์ไมท้องถิ่นเป็นพืชเศรษฐกิจของชุมชน เช่น ฝักกะเหรี่ยง และพฤติกรรมการหากินช่วยเพิ่มแหล่งอาหารให้สัตว์ป่าชนิดอื่น ๆ เป็นต้น

กรณีศึกษาตำบลหนองพลับ
พื้นที่ทำกินของราษฎรอยู่ติดกับป่าอุทยานแห่งชาติแก่งกระจานตอนใต้ แต่อยู่คนละฝั่งกับป่าละอู ตำบลห้วยสัตว์ใหญ่ เริ่มเกิดปัญหาในช่วงปี 2548 เมื่อมีช้างบุกรุกลงมากินพืชไร่ทุกคืน มีความรุนแรงถึงกับชาวบ้านไม่สามารถทำกินในพื้นที่บริเวณนี้ได้ ต้องปล่อยพื้นที่ให้รกร้าง เพราะก่อนหน้านี้ชาวบ้านไล่ช้างแบบตัวใครตัวมันวิธีป้องกัน ต่อมาได้มีการรวมกลุ่มกันขับไล่ช้างป่า แต่ก็ยังไม่เป็นผลสำเร็จ จนในปี 2551ได้รับการประสานงานจาก WCS ให้ร่วมในการเก็บข้อมูลความเสียหาย แนะนำวิธีการป้องกันและมีการประชุมหารือร่วมกันระหว่างคณะกรรมการหมู่บ้านและผู้เกี่ยวข้อง จนถึงช่วงประมาณเดือนสิงหาคม 2551 จึงเริ่มดำเนินโครงการความร่วมมือของชุมชนในการเฝ้าระวัง ทำรั้วสัญญาณเตือนภัย (ไซเรน) และหอเฝ้าระวัง โดยการสนับสนุนงบประมาณบางส่วนอย่างประหยัดจากองค์การบริหารส่วนตำบลหนองพลับ ทำให้การผลักดันช้างป่ากลับเข้าป่าสามารถทำได้อย่างมีประสิทธิภาพ ราษฎรจึงกลับมาทำกินในพื้นที่ที่ติดกับแนวเขตอุทยานแห่งชาติแก่งกระจานได้ และได้เริ่มขยายทำแนวรั้วสัญญาณเตือนภัยเพื่อป้องกันช้างป่า ในบริเวณอื่น ๆ เพิ่มมากขึ้น

แนวทางการแก้ปัญหาระหว่างคนกับช้างในอุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน
๑. ใช้มาตรการเฝ้าระวังและผลักดันช้างป่า โดยใช้เครื่องมือรั้วสัญญาณเตือนภัย (รั้วไซเรน) รั้วต้นสนประดิพัทธ์ และ หอเฝ้าระวังช้างป่า กับความร่วมมือในการเฝ้าไร่โดยชุมชน อและการ
สนับสนุนจาดองค์การบริหารส่วนท้องถิ่น
๒. ไม่พร้อมที่จะทำเรื่องท่องเที่ยว แต่จะเน้นการทำรั้ว และดำเนินการตามข้อ ๑ ให้ครบ
ตามเป้าหมายการอยู่ร่วมกับช้างป่าอย่างมีความสุข

ในปัจจุบันเป็นที่ยอมรับว่าวิธีที่ดีที่สุด ในการป้องกันความเสียหายของพืชไร่จากการกระทำของช้างป่า คือ การทำรั้วที่มีสัญญาณเตือนภัย ที่ต้องมีคนคอยเฝ้าระวัง ที่เรียกว่า “รั้วมนุษย์” ซึ่งเป็นมาตรการที่ใช้ทั้งที่อุทยานแห่งชาติกุยบุรีและอุทยานแห่งชาติแก่งกระจานแต่จากการอยู่เฝ้าไร่ทำให้เกิดพัฒนาการของการเข้าใจซึ่งกันและกันระหว่างคนเฝ้าไร่กับช้างป่า ซึ่งเป็นปรากฎการณ์ที่เกิดขึ้น ทั้งในชุมชนบ้านรวมไทย ชุมชนหนองเสือ และป่าละอู กล่าวคือ ชุมชนมีความเห็นอกเห็นใจกันช้างมากขึ้น ทั้งนี้เนื่องจาก ความเชื่อของหลายชุมชนที่ว่าช้างเป็นสัตว์ที่มีความสำคัญต่อประเทศไทย เป็นสัตว์ชั้นสูง เป็นสัตว์พิเศษ ฉลาด สามารถล่วงรู้หรือได้ยินสิ่งที่มนุษย์พูดถึง ถ้าพูดในสิ่งดีช้างป่าจะไม่รบกวน บางชุมชนเริ่มมีความคิดทำพืชไร่แบบพอเพียง ลดความฟุ่มเฟือย มีความสมาถะมากขึ้น

ดาว์นโหลดสรุปรายงานการประชุมแลกเปลี่ยนระหว่างชุมชนเพื่อการอนุรักษ์ช้างป่าในกลุ่มป่าแก่งกระจาน “ เข้าใจช้าง เข้าใจเรา…..คนกับช้างป่าอยู่ร่วมกันได้อย่างสันติและยั่งยืน ”

ภาพกิจกรรมการประชุมแลกเปลี่ยนระหว่างชุมชนเพื่อการอนุรักษ์ช้างป่าในกลุ่มป่าแก่งกระจาน

นายพงษ์พันธุ์ วิเชียรสมุทร (นายอำเภอกุยบุรี)
กล่าวรายงานและต้อนรับผู้เข้าร่วมประชุม

นายจำนงค์ บุญศิลป์ (ผู้อำนวยการสำนักบริหารพื้นที่อนุรักษ์ที่ 3 : สาขาเพชรบุรี)
กล่าวเปิดการประชุม

แนวทางการแก้ปัญหาความขัดแย้งระหว่างคนกับช้างป่า ในอุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน

ขอขอบคุณ

กลุ่มงานวิจัยสัตว์ป่า สำนักอนุรักษ์สัตว์ป่า กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และ พันธุ์พืช
สำนักบริหารพื้นที่อนุรักษ์ ที่ ๓ (สาขาเพชรบุรี)
อุทยานแห่งชาติกุยบุรี แก่งกระจาน และ ทับลาน
ชุมชนและองค์การบริหารส่วนตำบล:
- อุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน: ป่าละอู หนองพลับ ห้วยสัตว์ใหญ่ ป่าเด็ง
- อุทยานแห่งชาติกุยบุรี: รวมไทย ย่านซื่อ พุบอน พุใหญ่ หุบมะซาง หนองเสือ
- อุทยานแห่งชาติทับลาน: เสิงสาง ครบุรี
สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว)
สมาคมอนุรักษ์สัตว์ป่า(WCS) ประเทศไทย
กองทุนสัตว์ป่าโลก (WWF) สำนักงานประเทศไทย
มูลนิธิสืบนาคะเสถียร
มูลนิธิฟรีแลนด์
ชุมชนและหน่วยต่างๆ ที่มาร่วมงานทุกท่าน

รายงานโดย
ทองใบ เจริญดง และทีมทำงานโครงการอนุรักษ์ช้างป่าอุทยานแห่งชาติแก่งกระจานและการจัดการปัญหาความขัดแย้งระหว่างคนกับช้างในพื้นที่

]]> http://www.wcsthailand.org/main/elephant-project/meeting_5_sep_2011/feed 0 http://www.wcsthailand.org/main/tiger-conservation/biologist-training-5 http://www.wcsthailand.org/main/tiger-conservation/biologist-training-5#comments Mon, 08 Aug 2011 06:17:46 +0000 Joe http://www.wcsthailand.org/main/?p=3653 สมาคมอนุรักษ์สัตว์ป่า (WCS) ประเทศไทย ได้จัดโครงการฝึกอบรมเทคนิคการตรวจวัดประชากรเสือโคร่งและเหยื่อ ครั้งนี้เป็นรุ่นที่ 5 โดยจัดขึ้นใน ช่วงระหว่างวันที่ 19- 25 เมษายน 2554 ณ สถานีวิจัยสัตว์ป่าเขานางรำ และวันที่ 2 พฤษภาคม 2554 ณ ที่ทำการเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง รวมระยะเวลา 8 วัน ซึ่งผู้เข้ารับการฝึกอรบรมเป็นนิสิตชั้นปีที่ 4 สาขาวิทยาศาสตร์สัตว์ป่าและทุ่งหญ้า ภาควิชาชีววิทยาป่าไม้ คณะวนศาสตร์ จำนวน 22 คน และ สาขาวิชาวิทยาศาสตร์ชีวภาพและสิ่งแวดล้อม ภาควิชาชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยทักษิณ วิทยาเขตพัทลุง จำนวน 1 คน

ในการฝึกอบรมครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ คือ ให้นิสิตด้านการจัดการสัตว์ป่า มีความเข้าใจแนวทางการเก็บข้อมูล และวิเคราะห์ข้อมูลประชากรสัตว์ป่าที่สำคัญ และพร้อมนำไปใช้ประโยชน์ในการปฏิบัติงานจริงในอนาคตเผยแพร่ความรู้ และประสบการณ์ในโครงการอนุรักษ์เสือโคร่ง Tigers Forever ให้นักวิจัยสัตว์ป่าได้ตระหนักถึงความสำคัญของการตรวจวัดประชากรสัตว์ป่า

หลักการและเหตุผล

การตรวจวัดประชากรเสือโคร่งและเหยื่อ ได้มีการพัฒนามาเป็นลำดับ จนกระทั่งปัจจุบันเทคนิคที่ใช้กันจนเป็นมาตรฐานสากลในพื้นที่อนุรักษ์เสือโคร่งหลักๆ ของโลก คือ เทคนิคการตรวจวัดประชากรเสือโคร่งโดยใช้กล้องดักถ่ายภาพ (Camera trapping) ซึ่งมีการวิเคราะห์โดยวิธี Capture Analysis และเทคนิกการตรวจวัดประชากรสัตว์ที่เป็นเหยื่อของเสือโคร่ง โดยเฉพาะ กระทิง วัวแดง กวางป่า หมูป่า เก้ง โดยวิธี Distance Sampling และวิเคราะห์โดยโปรแกรม Distance โดยทั้งสองเทคนิคนี้ได้รับการพัฒนาจนกระทั่งเป็นคู่มือการตรวจวัดประชากรที่ใช้แพร่หลาย (Karanth and Nichols 2002)

ตั้งแต่ปี 2549 เป็นต้นมา สถานีวิจัยสัตว์ป่าเขานางรำ ร่วมกับสมาคมอนุรักษ์สัตว์ป่า (WCS) ประเทศไทย ได้วางระบบการตรวจวัดประชากรเสือโคร่ง (ภาพที่ 1) และเหยื่อ (ภาพที่ 2) ในพื้นที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง ตามมาตรฐานสากล และได้ดำเนินการได้ผลเป็นที่น่าพอใจ ซึ่งระบบดังกล่าวสมควรได้รับการเผยแพร่ให้แก่นิสิตนักศึกษา และบุคคลภายนอก ที่มีบทบาทในการอนุรักษ์ทรัพยากรสัตว์ป่าบนพื้นฐานทางวิทยาศาสตร์ให้เกิดความเข้มแข็งต่อไป

ภาพที่ 1 จุดตั้งกล้องดักถ่ายภาพเสือโคร่ง        ภาพที่ 2 ตำแหน่งเส้นสำรวจสัตว์ป่าที่เป็นเหยื่อของเสือโคร่ง

กิจกรรมในวันอังคารที่ 19 เมษายน 2554 : แนะนำงานวิจัยของสถานีวิจัยสัตว์ป่าเขานางรำ

สมโภชน์ ดวงจันทราศิริ หัวหน้าสถานีวิจัยสัตว์ป่าเขานางรำ ซึ่งเป็นหนึ่งในคณะทำงานวิจัยเสือโคร่งมาอย่างยาวนานได้แนะนำสถานที่และกล่าวถึงประวัติและความเป็นมาของสถานีวิจัยสัตว์ป่าเขานางรำ การทำงานและผลงานวิจัยเกี่ยวกับเสือโคร่งจากอดีตถึงปัจจุบัน พร้อมกันนี้ได้ถ่ายทอดประสบการณ์การทำงานและตอบข้อซักถาม แลกเปลี่ยนความคิดเห็นกับผู้เข้ารับการอบรม

ต่อจากนั้นเป็นการใช้แผนที่ เข็มทิศ และจีพีเอส นำโดย รัชนี โชคเจริญ วิทยากรจากสมาคมอนุรักษ์สัตว์ป่า (WCS) ประเทศไทย และเจ้าหน้าที่สถานีวิจัยสัตว์ป่าเขานางรำ เป็นผู้ฝึกสอนการอ่านค่าพิกัดบนแผนที่ การนำเข้าพิกัดลงในจีพีเอส การอ่านค่ามุมบนเข็มทิศ และการฝึกการใช้เครื่องมือและอุปกรณ์ในการเก็บข้อมูลด้านสัตว์ป่าในภาคสนาม

ภาพ การฝึกการอ่านค่าพิกัดบนแผที่ การนำเข้าพิกัดลงในจีพีเอส และการฝึกใช้เข็มทิศในการหามุมองศา

การสำรวจเก็บข้อมูลเหยื่อเสือโคร่ง Line transect survey โดย จุฑามาศ  ทีฟอง วิทยากรจากสมาคมอนุรักษ์สัตว์ป่า (WCS) ประเทศไทย  โดยการศึกษาประชากรเหยื่อของเสือโคร่งด้วยวิธีการเดินสำรวจบนเส้นสำรวจ (line transect) ได้แนะนำเทคนิกการการเก็บข้อมูล  การบันทึกข้อมูลลงในแบฟอร์มให้ถูกต้อง ฝึกใช้อุปกรณ์ในการสำรวจ Line transect แล้วเป็นการแบ่งกลุ่มเพื่อเก็บข้อมูลจริง

ภาพ บรรยายแนะนำหลักการและวิธีการฝึกหัดการใช้เครืองมือภาคสนาม

กิจกรรมในวันพุธที่ 20 เมษายน 2554

สำรวจเก็บข้อมูลเหยื่อของเสือโคร่งบนเส้นสำรวจภาคเช้าและบ่าย(บ้านพระ, ซับฟ้าผ่า, ชุมยายหลัด) ในภาคสนามเป็นการสำรวจประชากรเหยื่อของเสือโคร่งบนเส้นสำรวจที่มีระยะทาง 3.2 กิโลเมตร ผู้เข้ารับการอบรมต้องไปถึงบริเวณเส้นสำรวจตั้งแต่เช้า เพื่อทำการสำรวจในช่วงเช้าเวลาประมาณ 07:00 น. และเมื่อสำรวจในภาคเช้าเสร็จก็จะกลับมาพักในบริเวณที่ห่างจากเส้นสำรวจพอสมควรเพื่อป้องกันไม่ให้เกิดผลกระทบต่อสัตว์ป่าในบริเวณเส้นสำรวจ และจะเริ่มสำรวจในช่วงเวลาเย็นอีกครั้งเมื่อเวลาประมาณ 15.00 น.

กิจกรรมในวันพฤหัสบดี ที่ 21 เมษายน 2554

การสำรวจการกระจายของเสือโคร่ง Patch Occupancy survey โดย สิทธิชัย  จินะมอย วิทยากรจากสมาคมอนุรัก์สัตว์ป่า (WCS) ประเทศไทย  อธิบายหลักการและวิธีการออกแบบกริดการสำรวจการกระจายเสือโคร่งและเหยื่อรวมถึงเทคนิคการเก็บข้อมูลและการกรอกข้อมูล แล้วแบ่งกลุ่มเดินสำรวจการกระจายของ เสือโคร่ง Patch Occupancy survey ภาคสนาม

ภาพ บรรยายและการฝึกใช้อุปกรณ์ก่อนออกสำรวจภาพสนาม

กิจกรรมในวันศุกร์ ที่ 22 – 24 เมษายน 2554

แนวทางการอนุรักษ์เสือโคร่ง และเหยื่อ โดย         ดร.อนรรฆ พัฒนวิบูลย์ ผู้อำนวยการสมาคมอนุรักษ์สัตว์ป่า (WCS) ประเทศไทย แนะนำและชี้แจงวัตถุประสงค์ และเป้าหมายของการฝึกอบรมหลังจากนั้นได้บรรยายเกี่ยวกับแนวทางการจัดการสัตว์ป่าในศตวรรษที่ 21 โดยเน้นไปที่การจัดการสัตว์ป่าแห่งผืนป่าหรือ Landscape species ตามโปรแกรมผืนป่าแห่งชีวิต (Living landscape) ซึ่งสัตว์ป่าแห่งผืนป่าเป็นสัตว์ที่มีถิ่นที่อยู่อาศัยที่หลากหลายและใช้พื้นที่ขนานใหญ่ในการดำรงชีวิต หากเราสามารถดูแลรักษา และจัดการสัตว์ป่าแห่งผืนป่าให้อาศัยอยู่ในถิ่นที่อยู่ได้อย่างปลอดภัยและสามารถรักษาเผ่าพันธุ์ได้ย่อมส่งผลดีต่อสัตว์ป่าชนิดอื่นๆ ที่อาศัยอยู่ในบริเวณนั้นด้วย สัตว์ป่าแห่งผืนป่าทุ่งใหญ่นเรศวร-ห้วยขาแข้ง มี 4 ชนิด คือ ช้างป่า นาก นกเงือกคอแดง และเสือโคร่ง นอกเหนือจากการบรรยายเกี่ยวกับงานในด้านวิชาการแล้ว ดร.อนรรฆ ยังได้ถ่ายทอดประสบการณ์ในอดีตเมื่อ 20 กว่าปีที่ผ่านมา ตั้งแต่ครั้งยังเป็นนิสิตคณะวนศาสตร์ สาขาวิชาการจัดการสัตว์ป่า จนถึงการทำงานในปัจุบันให้ผู้สนใจศึกษาด้านสัตว์ป่า

การประเมินประชากรเสือโคร่งโดยใช้กล้องดักถ่ายภาพ  สมโภชน์ ดวงจันทราศิริ หัวหน้าสถานีวิจัยสัตว์ป่าเขานางรำ และทีมเจ้าหน้าที่วิจัยจากสถานีวิจัยสัตว์ป่าเขานางรำ  บรรยายในเรื่องการสำรวจประชากรเสือโคร่งโดยใช้กล้องดักถ่ายภาพอัตโนมัติ และได้แนะนำการใช้อุปกรณ์กล้องดักถ่ายภาพ และฝึกปฏิบัติการใช้กล้องดักถ่ายภาพ ทั้งนี้  ผู้เข้าร่วมอบรมได้ทดลองใช้กล้องดักถ่ายภาพอัตโนมัติที่สถานีวิจัยใช้ในการทำงาน โดยฝึกการตั้งค่า ที่จำเป็นและทดสอบการทำงานของกล้องถ่ายภาพว่าอยู่ในสภาพที่สามารถทำงานได้เป็นปกติอยุ่หรือไม่ แล้วแบ่งกลุ่มปฏิบัติการใช้กล้องดักถ่ายภาพภาคสนาม 3 วัน 2 คืน

ภาพ การฝึกหัดการตั้งค่ากล้องดักถ่ายภาพ และการตั้งกล้องในพื้นที่จริง

กิจกรรมในวันจันทร์ ที่ 25 เมษายน 2554

ช่วงเย็นเดินทางจากสถานีวิจัยสัตว์ป่าเขานางรำเพื่อมาฟังการบรรยายจาก นายสุนทร ฉายวัฒนะ ณ ที่ทำการเขตรักษษพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้งเรื่องราวการทำงานของเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้งซึ่งเป็นพื้นที่ต้นแบบในการนำระบบลาดตระเวนเชิงคุณภาพ (Smart Patrol System) มาใช้ในพื้นที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง

กิจกรรมในวันจันทร์ ที่ 2 พฤษภาคม 2554

ร่วมสังเกตการณ์ การประชุมลาดตระเวนประจำเดือนที่สำนักงานเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง ในการดูงานครั้งนี้นับเป็นโอกาสดีที่ผู้เข้ารับการอบรมได้เข้าร่วมสังเกตการณ์การประชุมสรุปงานประจำเดือนของเจ้าหน้าที่ลาดตระเวน รวมถึงการวางแผนการทำงานของเจ้าหน้าที่ลาดตระเวนในเดือนต่อไป

ภาพ เจ้าหน้าที่ลาดตระเวนรายงานผลการเดินลาดตระเวนประจำเดือน นิสิตเข้าร่วมรับฟังการวางแผนการเดินลาดตระเวนในเดือนถัดไป

กิจกรรมในวันจันทร์ ที่ 4-5 มิถุนายน 2554

การฝึกอบรมการใช้โปรแกรมเพื่อการวิเคราะห์ความหนาแน่นของเสือโคร่ง(CAPTURE Program) และเหยื่อของเสือโคร่ง (DISTANCE Program)โดย ดร.อนรรฆ ได้บรรยายในเรื่องรูปแบบ แนวคิด และกระบวนการประเมินประชากรเหยื่อของเสือโคร่งที่สำรวจพบบนเส้นสำรวจด้วยวิธีการ Distance sampling โดยการใช้โปรแกรม Distance ในการวิเคราะห์ข้อมูล ซึ่งประกอบด้วยกระบวนการจัดเตรียมข้อมูล การวิเคราะห์และการแปรผลจากผลลัพธ์ที่ได้เป็นการนำข้อมูลจากการตั้งกล้องดักถ่ายภาพมาทดลองคำนวณหาความหนาแน่นของเสือโคร่งในพื้นที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง  โดย ดร.อนรรฆ ได้เริ่มปูพื้นฐานให้กับผู้เข้ารับการอบรมได้ทราบถึงแนวคิดและวิธีการประเมินประชากรด้วยวิธีจับซ้ำ หรือ Capture-recapture ที่นำมาประยุกต์ใช้คำนวณประชากรสัตว์ป่า หลังจากนั้น มยุรี อำพลจันทร์ได้แนะนำวิธีการใช้โปรแกรม Capture โดยเริ่มตั้งแต่การเตรียมข้อมูล การนำข้อมูลเข้าสู่โปรแกรม การเลือกผลข้อมูลที่เราต้องการทราบ รายละเอียดของแบบจำลองที่มีในโปรแกรม การแปรผลข้อมูลจากโปรแกรมเพื่อนำไปใช้ รวมไปถึงการคำนวณความหนาแน่นของเสือโคร่งในพื้นที่

ภาพ บรรยากาศการฝึกการใช้โปรแกรมการวิเคราะห์ความหนาแน่นของเสือโคร่ง

ก่อนปิดการฝึกอบรมได้มีการมอบประกาศนียบัตรให้ผู้ผ่านการฝึกอบรมในครั้งนี้ด้วยโดย ดร.อนรรฆ พัฒนวิบูลย์ ผู้อำนวยการสมาคมอนุรักษ์สัตว์ป่า (WCS) ประเทศไทย ผู้มอบ

ขอขอบคุณ:

กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่าและพันธุ์พืช

สถานีวิจัยสัตว์ป่าเขานางรำ

คณะวนศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

รายงานโดย : วิทยา เทือกเถาว์ : สมาคมอนุรักษ์สัตว์ป่า (WCS) ประเทศไทย

ภาพประกอบ : ดร.ประทีป ด้วงแค และ มยุรี อำพลจันทร์  : คณะวนศาสตร์ ม.เกษตรศาสตร์/สมาคมอนุรักษ์สัตว์ป่า (WCS) ประเทศไทย

จากการติดตามตรวจสอบ และประเมินผลการปรับปรุงประสิทธิภาพการลาดตระเวน หลังจากที่ได้ผ่านการฝึกในโครงการสร้างเสริมประสิทธิภาพและเทคนิคการลาดตระเวนเพื่อการอนุรักษ์สัตว์ป่าตามหลักสูตรการสร้างเสริมประสิทธิภาพและเทคนิคการลาดตระเวนเพื่อการอนุรักษ์สัตว์ป่าขั้นพื้นฐานตามระบบลาดตระเวนเชิงคุณภาพ ในพื้นที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง ตั้งแต่ปี 2548 เป็นต้นมา โดยได้รับการสนับสนุนจากกองกำกับการฝึกอบรมพิเศษ 2 กองบัญชาการตำรวจตระเวนชายแดน และกองบังคับการปฏิบัติการพิเศษ ศูนย์สืบสวนสอบสวน ตำรวจภูธรภาค 3 นั้น ผลปรากฏว่า โครงการฯ ประสบผลสำเร็จอย่างสูง และสามารถนำมาเป็นต้นแบบแนวทางการลาดตระเวนในพื้นที่ป่าอนุรักษ์อื่นๆได้เป็นอย่างดี ซึ่งเจ้าหน้าที่ลาดตระเวนที่ผ่านการฝึกอบรมมาแล้วในโครงการเสริมสร้างประสิทธิภาพและเทคนิคการลาดตระเวนเพื่อการอนุรักษ์สัตว์ป่าขั้นพื้นฐาน ก็ได้รับการพัฒนาต่อเนื่องในโครงการฝึกอบรมระดับผู้นำชุดลาดตระเวน ตามระบบลาดตระเวนเชิงคุณภาพ โดยนำแนวคิดจากระบบการลาดตระเวน ภายใต้ระบบการลาดตระเวนและการบริหารจัดการข้อมูลเชิงพื้นที่ MIST (a spatial Management Information System) ตามที่มีการนำระบบฐานข้อมูล MIST มาใช้ตั้งแต่เดือนพฤศจิกายน 2550 และมีการปรับปรุงแบบฟอร์มบันทึกข้อมูล และระบบฐานข้อมูลให้มีความเหมาะสมกับพื้นที่ตามลำดับ

ปัจจุบัน พื้นที่มรดกโลกทางธรรมชาติ ในพื้นที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่ – ห้วยขาแข้ง และพื้นที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าอุ้มผาง ซึ่งถือเป็นพื้นที่ใจกลางและเป็นผืนป่าต่อเนื่องที่มีความสำคัญในด้านทรัพยากรสัตว์ป่าและป่าไม้ของผืนป่าตะวันตกนั้น ยังคงประสบปัญหาการขาดแคลนบุคลากรที่สามารถปฏิบัติงานลาดตระเวนได้อย่างสม่ำเสมอและมีประสิทธิภาพ มีความพร้อมทั้งด้านร่างกายและจิตใจ พร้อมที่จะเสียสละทำงานบนความยากลำบาก ในขณะที่การคุกคามจากมนุษย์ในเรื่องการลักลอบล่าสัตว์ป่า และการบุกรุกพื้นที่เพื่อใช้ทรัพยากรป่าไม้ ยังคงเกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง ด้วยความพยายามในการแก้ปัญหาดังกล่าว กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช และสมาคมอนุรักษ์สัตว์ป่า (WCS) ประเทศไทย ต่างเห็นพ้องถึงความสำคัญในการเสริมสร้างความเข้มแข็งและความพร้อมในการปฏิบัติงานด้านการลาดตระเวน ให้กับเจ้าหน้าที่ลาดตระเวนรุ่นใหม่ที่ยังไม่เคยผ่านการฝึกในโครงการสร้างเสริมประสิทธิภาพและเทคนิคการลาดตระเวนเพื่อการอนุรักษ์สัตว์ป่า ตามหลักสูตรการสร้างเสริมประสิทธิภาพและเทคนิคการลาดตระเวนเพื่อการอนุรักษ์สัตว์ป่าขั้นพื้นฐาน ทั้งนี้ เพื่อเป็นการเตรียมความพร้อมและเพิ่มประสิทธิภาพทางด้านร่างกาย จิตใจ และความรู้ในการใช้อุปกรณ์มาตรฐานเพื่องานลาดตระเวนให้กับเจ้าหน้าที่ลาดตระเวนรุ่นใหม่ ในพื้นที่มรดกโลกทางธรรมชาติ ในพื้นที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่ – ห้วยขาแข้ง และพื้นที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าอุ้มผาง หัวหน้าสำนักงานมรดกโลกทางธรรมชาติ ในพื้นที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่ – ห้วยขาแข้ง  จึงได้ประสานความร่วมมือมายังสมาคมอนุรักษ์สัตว์ป่า (WCS) ประเทศไทย ให้เข้าร่วมสนับสนุนในครั้งนี้

สมาคมอนุรักษ์สัตว์ป่า (WCS) ประเทศไทย เป็นองค์กรที่เน้นการใช้วิทยาศาสตร์เป็นพื้นฐานในการอนุรักษ์สัตว์ป่า โดยเน้นการวางแผนระยะยาวให้เกิดความยั่งยืน เป็นระบบ และตรวจสอบได้ ในโอกาสนี้ จึงขอความร่วมมือมายัง กองกำกับการฝึกอบรมพิเศษ 2 กองบัญชาการตำรวจตระเวนชายแดน และกองบังคับการปฏิบัติการพิเศษ ศูนย์สืบสวนสอบสวน ตำรวจภูธรภาค 3 ซึ่งมีเจ้าหน้าที่ที่มีความชำนาญด้านเทคนิคการลาดตระเวน และได้ทำงานร่วมกับสมาคมอนุรักษ์สัตว์ป่าฯ อย่างใกล้ชิด ในด้านการสร้างเสริมความเข้มแข็งในการอนุรักษ์สัตว์ป่าจนประสบผลสำเร็จด้วยดีเสมอมา เพื่อเข้าร่วมโครงการสร้างเสริมประสิทธิภาพ และเทคนิคการลาดตระเวนเพื่อการอนุรักษ์สัตว์ป่า ให้กับเจ้าหน้าที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง เขตฯทุ่งใหญ่นเรศวร ด้านตะวันออก และเขตฯอุ้มผาง ในครั้งนี้ โดยหวังว่าจะสามารถเพิ่มประสิทธิภาพ และความเข้มแข็งให้กับการป้องกันการลักลอบล่าสัตว์ การบุกรุกพื้นที่ได้เป็นอย่างดี อีกทั้งสามารถนำไปเป็นต้นแบบให้แก่การจัดการอนุรักษ์เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า และอุทยานแห่งชาติอื่นๆในประเทศไทยต่อไป โดยมีรายละเอียดของกิจกรรมในโครงการดังนี้

รายงานตัว รับอุปกรณ์เดินป่าและอุปกรณ์บันทึกข้อมูลลาดตระเวน

พิธีเปิดการฝึกอบรมและให้โอวาทแก่เจ้าหน้าที่ฯ ใหม่ โดย นายชัชวาลย์ พิศดำขำ

ผู้อำนวยการสำนักอนุรักษ์สัตว์ป่า กรมอุทยานแห่งชาติสัตว์ป่าและพันธุ์พืช

โดยมีว่าที่ร้อยโทอุทัย ชาญสุข หัวหน้าเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง กล่าวรายงาน

กล่าวนำ เรื่อง ความสำคัญของระบบการลาดตระเวนเชิงคุณภาพ ก่อนเข้าสู่เนื้อหาการฝึกอบรม

โดย ดร. อนรรฆ พัฒนวิบูลย์ ผู้อำนวยการสมาคมอนุรักษ์สัตว์ป่า (WCS) ประเทศไทย 

เริ่มจากการปูพื้นฐานเรื่องประโยชน์และความสำคัญของแผนที่ และเข็มทิศ ในงานลาดตระเวน

โดยเจ้าหน้าที่ WCS และนิสิตฝึกงานด้านสัตว์ป่าจากคณะวนศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

การใช้ GPS ขั้นพื้นฐาน

กิจกรรต่อมาเป็นกิจกรรมเพื่อการสร้างเสริมความเข้มแข็งให้กับเจ้าหน้าที่ลาดตระเวน ให้มีการลาดตระเวนเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ และมีความรู้ความเข้าใจถึง เทคนิคการลาดตระเวน การใช้อาวุธ และการจับกุมผู้กระทำผิด โดย เจ้าหน้าที่ตำรวจตระเวนชายแดนจากกองกำกับการฝึกอบรมพิเศษ 2 กองบัญชาการตำรวจตระเวนชายแดนและ เจ้าหน้าที่กองบังคับการปฏิบัติการพิเศษ ศูนย์สืบสวนสอบสวน ตำรวจภูธรภาค 3

เตรียมพร้อมก่อนการทดสอบร่างกายก่อนการฝึกอบรม

วิดพื้น

กระโดดพุ่งเท้า 

 ซิทอัพ และวิ่ง

 ฟังบรรยายเรื่อง ระเบียบวินัยของเจ้าหน้าที่ลาดตระเวน การพัฒนาจิตสำนึกในการทำงานอนุรักษ์สัตว์ป่า และกิจกรรมสันทนาการ

ฝึกกายบริหารตอนเช้า 

เคารพธงชาติตอนเช้า และตรวจเครื่องแต่งกาย 

ทบทวนทักษะการใช้แผนที่ เข็มทิศ และ GPS ทุกเช้า 

 ฝึกระเบียบแถวชิด

กายบริหารเพื่อเตรียมความพร้อมก่อนการเรียนในวิชาต่อไป

บุคคลทำการรบ

การพรางตัว

ฝึกการเคลื่อนที่

ฝึกการตรวจค้น และการจับกุม

การฝึกเทคนิคหมู่ทำการรบ

อาวุธปืนประเภทต่างๆ และการใช้อาวุธปืนภาคทฤษฎี

ถอด ประกอบ และทำความสะอาดอาวุธปืน

ฝึกการใช้อาวุธปืน ประกอบท่ายิงต่างๆ

ยิงปืน ภาคปฏิบัติ

ฝึกการบันทึกข้อมูลในแบบบันทึกข้อมูลการลาดตระเวน

ฝึกการใช้ฟังก์ชั่นที่สำคัญของ GPS  

ออกเดินป่า เพื่อฝึกการลาดตระเวนจริงในพื้นที่

เจ้าหน้าที่ลาดตระเวนที่มีประสบการณ์คอยเป็นพี่เลี้ยงอย่างใกล้ชิด

รายงานผลการลาดตระเวนในที่ประชุม

โดยมี ดร.ธีรภัทร ประยูรสิทธิ รองอธิบดีกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช

ร่วมฟังรายงาน และสอบถามปัญหาในการลาดตระเวน

พิธีมอบเกียรติบัตร แก่ผู้ผ่านการฝึกอบรบ

โดย ดร.ธีรภัทร ประยูรสิทธิ รองอธิบดีกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช เป็นประธาน

ถ่ายรูปเป็นที่ระลึก

นายอภินันท์ จันทรังษี
รองผู้ว่าราชการจังหวัดประจวบคีรีขันธ์เป็นประธานเปิดงาน

หน่วยงานราชการและประชาชนในพื้นที่ ร่วมในโครงการ

กิจกรรมการร่วมกันปลูกต้นไม้

รองผู้ว่าราชการจังหวัดประจวบฯ นายอำเภอหัวหิน นายอำเภอสามร้อยยอด  ผู้อำนวยการสำนักบริหารพื้นที่อนุรักษ์ ที่ 3 ( สาขาเพชรบุรี )  นายก อบต.ห้วยสัตว์ใหญ่  และภาพรวม ระหว่างที่เดินเยี่ยมชม ตามซุ้มต่างๆ ของคณะรองผู้ว่าราชการฯ และนายสมชาย บำรุงทรัพย์ อำเภอหัวหิน … นายเอกธนา ลิ้มเสรี นายกองค์การบริหารส่วนตำบลห้วยสัตว์ใหญ่ และนายทองใบ เจริญดง ศูนย์ข้อมูลฯ ผู้ประสานงานโครงการอนุรักษ์ช้างป่าฯ ตัวแทนจากสมาคมอนุรักษ์สัตว์ป่า (WCS) ประเทศไทย พร้อมด้วยคณะทำงาน  ได้ร่วมกันหารือกับนายสมชาย บำรุงทรัพย์ นายอำเภอหัวหิน เพื่อติดตามเกี่ยวกับเรื่องงบประมาณ ที่องค์การบริหารส่วนตำบลห้วยสัตว์ใหญ่ ได้เสนอขอรับการสนับสนุนไป เพื่อจะมาดำเนินการในโครงการป้องกันและบรรเทาปัญหาความขัดแย้งระหว่างคนกับช้างป่า ในบริเวณพื้นที่แนวเขตป่าอุทยานแห่งชาติแก่งกระจานและพื้นที่เกษตรกรรม หมู่ 1,4,5,9,11  ที่เสนอขอไปแล้วนั้น ..  นายอำเภอหัวหิน กล่าวว่า ทางอำเภอหัวหิน ได้รับเรื่องและ ได้ส่งไปให้ทางจังหวัดประจวบฯ ผู้ว่าราชการฯได้รับพิจารณาว่าจะช่วย แต่ยังไม่ได้ให้การสนับสนุนงบประมาณมา  จากนั้นนายเอกธนา ลิ้มเสรี จึงฝากเรียนให้นายอำเภอหัวหิน ช่วยดูและติดตามให้ นายอำเภอหัวหิน บอกว่าไม่ได้นิ่งนอนใจในเรื่องนี้ หลังจากที่ส่งรูปแบบโครงการต่อไปให้จังหวัดฯ ผู้ว่าราชการฯ ได้รับพิจารณาแล้ว คงไม่น่าห่วงอะไร เพราะผู้ว่าราชการฯ รับทราบในเรื่องนี้ดี และได้ลงมาดูพื้นที่ตำบลห้วยสัตว์ใหญ่ หาข้อมูลเกี่ยวสถานการณ์ช้างป่าออกมาบุกกินและทำลายพืชผลทางการเกษตรหลายครั้ง และได้สั่งการกำชับไว้ว่าให้ทุกๆหน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้ช่วยกันเฝ้าระวังช้างป่า และอย่าให้ทั้งคนและสัตว์ป่าอย่าได้รับอันตราย

และในเวลาต่อมาคณะทำงานหรือหน่วยงานผู้ที่เกี่ยวข้อง เข้าห้องร่วมประชุมหารือกัน    ณ.ห้องประชุมห้วยสัตว์ใหญ่ โดยมี นายอภินันท์ จันทรังษี รองผู้ราชการจังหวัดประจวบคีรีขันธ์  กล่าวว่า ตนเองมาวันนี้ได้รับมอบหมายจากผู้ว่าราชการจังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ให้มาเป็นประธานในงานประชุม สัญจรในครั้งนี้ รู้สึกมีความยินดีเป็นอย่างยิ่ง ที่ได้มีโอกาสได้มาเยี่ยมประชาชนและหน่วยงานต่างๆ ที่ปฏิบัติงานในบริเวณพื้นที่นี้  เรื่องหลักๆ ก็จะมีในส่วนของภาคประชาชน หรือเกษตรกร ที่มีความเดือดร้อน เพื่อจะนำข้อมูลไปหาแนวทางแก้ไข ในระยะเวลา ต่อไปอีก…ในระหว่างการประชุม รองผู้ว่าฯ ได้มีข้อ สอบถามติดตามเกี่ยวกับเรื่องต่างๆในบริเวณพื้นที่ มีทั้งเรื่องใหม่ และเรื่องเดิม กับผู้นำชุมชุน ผู้ใหญ่ กำนัน องค์การบริหารส่วนตำบล และอุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน  และสอบถามในหัวข้อ เกี่ยวกับสถานการณ์ปัญหาคนกับช้างป่า ออกมากินและทำลายพืชผลทางการเกษตร และแนวทางการดำเนินการแก้ไขปัญหา    และมีคำถามกับตัวแทนอุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน ในสถานะเจ้าของพื้นที่หรือผู้ดูแลรับผิดชอบเกี่ยวกับพื้นที่แหล่งน้ำแหล่งอาหารสัตว์ป่า และการสร้างเสริมแหล่งน้ำและพืชอาหารให้ช้าง เพื่อดึงดูดให้ช้างอยู่ในป่า เพื่อจะช่วยลดปัญหาช้างป่า หรือไม่ให้สัตว์ป่าออกมาบริเวณนอกพื้นที่ป่าอนุรักษ์นั้น ในบริเวณพื้นที่นี้  ว่าจะมีความเป็นไปได้แค่ไหน   หรือจะต้องทำอย่างไรบ้าง

นายสุริยนต์ โพธิบัณฑิตย์  ผู้ช่วยหัวหน้าอุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน ในสถานะเป็นตัวแทนจากทางอุทยานฯ มาเข้าร่วมประชุมในครั้งนี้  ตอบคำถามและมีข้อเสนอแนะผ่านไปยังรองผู้ว่าราชการจังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ว่า แนวทางการทำงานอนุรักษ์ช้างป่าอุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน และการจัดการปัญหาความขัดแย้งระหว่างคนกับช้างในบริเวณพื้นที่นั้น ทางอุทยานแห่งชาติแก่งกระจานได้ดำเนินการต่อเนื่องมาโดยตลอด  ขณะเดียวกันก็กำลังหาข้อมูลสำรวจพื้นที่ที่มีความเหมาะสมในเบื้องต้น เพื่อจะหาจุดสร้างเสริมแหล่งน้ำและแหล่งพืชอาหารในพื้นที่ธรรมชาติให้กับสัตว์ป่า และจะต้องทำการทดลองศึกษาข้อมูลถึงคุณประโยชน์มากและส่งผลกระทบในพื้นที่ให้น้อยที่สุด  แล้วจะนำข้อมูลมาเสนอให้ทุกคนหรือทุกภาคส่วนที่เกี่ยวในเรื่องนี้ได้มีความเข้าใจตรงกัน ต่อไป
ทางด้านนายเอกธนา ลิ้มเสรี นายกองค์การบริหารส่วนตำบลห้วยสัตว์ใหญ่  ในสถานะเจ้าของพื้นที่ที่มีเกษตรกรได้รับความเดือดร้อน ในหลายหมู่บ้าน  กล่าวว่าตนได้เขียนส่งโครงการป้องกันและบรรเทาปัญหาความขัดแย้งระหว่างคนกับช้างป่า   ไปที่อำเภอหัวหิน และจังหวัดประจวบฯ   แล้วในช่วงเวลาที่ผ่านมา

สรุปย่อ เกี่ยวกับเรื่อง ปัญหา คนกับช้างป่า ….   นายอภินันท์ จันทรังษี  รองผู้ว่าราชการจังหวัดประจวบคีรีขันธ์  ได้มอบหมายให้องค์บริหารส่วนตำบลห้วยสัตว์ใหญ่ ประสานความร่วมมือ กับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อร่วมประชุมติดตามความก้าวหน้า และหาแนวทางแก้ไขปัญหา จากนั้นจะสรุปรายงานส่งให้จังหวัดประจวบฯ    ส่วนทางจังหวัดประจวบฯ นั้น ยินดีจะหาทางสนับสนุน แล้วตนนำจะเรื่องนี้ไปรายงานให้ผู้ว่าราชการจังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ได้รับทราบต่อไป การประชุมหารือ แลกเปลี่ยน เกี่ยวกับเรื่องปัญหาระหว่างคนกับช้างป่า เป็นไปอย่างต่อเนื่อง  และปิดการประชุมถึงเที่ยงวันของวันกันเดียวกัน

ขอขอบคุณ
องค์การบริหารส่วนตำบลห้วยสัตว์ใหญ่  อำเภอหัวหิน  จังหวัดประจวบคีรีขันธ์
อุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน
สมาคมอนุรักษ์สัตว์ป่า(WCS) ประเทศไทย
ชุมชนและหน่วยต่างๆ ที่มาร่วมงานทุกท่าน

รายงานโดย

ทองใบ เจริญดง และทีมทำงานโครงการอนุรักษ์ช้างป่าอุทยานแห่งชาติแก่งกระจานและการจัดการปัญหาความขัดแย้งระหว่างคนกับช้างในพื้นที่

โดยมีเป้าหมายในการสร้างจิตสำนึกในการอนุรักษ์ธรรมชาติและพื้นที่ป่าให้แก่บุคคลทั่วไป โดยการใช้สัตว์ป่าเป็นสื่อนำ และส่งเสริมบทบาทของอาสาสมัครพิทักษ์สัตว์ป่า ในการช่วยสอดส่องดูแลการกระทำผิดกฏหมายด้านสัตว์ป่า ตลอดจนสามารถถ่ายทอดเจตนารมย์ไปยังบุคคลใกล้ชิด เพื่อให้อาสาสมัครพิทักษ์สัตว์ป่ามีเครือข่ายที่กว้างขวาง เข้มแข็ง และมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น เพื่อการดำรงอยู่อย่างยั่งยืนของสัตว์ป่าในอนาคต

กล่าวต้อนรับคณะผู้เข้าร่วมประชุมเชิงปฏิบัติการ และชี้แจงวัตถุประสงค์ของโครงการ พร้อมทั้งอธิบายงานการปฏิบัติงานของหน่วยป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมด้านสัตว์ป่า โดยเจ้าหน้าที่ WCS



การปฏิบัติงานลาดตะเวนในผืนป่าตะวันตก โดย หัวหน้าเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวร ด้านตะวันตก



การใช้เครือข่ายอินเตอร์เน็ต เพื่อรองรับระบบฐานข้อมูลและการสื่อสาร โดยเจ้าหน้าที่จาก WCS

ร่วมแสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับโครงการอาสาสมัครพิทักษ์สัตว์ป่า

ฝึกปฏิบัติ การแจ้งข่าวและการใช้เครือข่ายอินเตอร์เน็ตเพื่อเฝ้าระวังและพิทักษ์สัตว์ป่า โดยเจ้าหน้าที่ WCS

ขอขอบคุณ :

กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่าและพันธุ์พืช

เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวร ด้านตะวันตก

โรงเรียนอุดมสิทธิศึกษา อำเภอสังขละบุรี จังหวัดกาญจนบุรี

รายงานโดย : รัชนี โชคเจริญ : สมาคมอนุรักษ์สัตว์ป่า (WCS) ประเทศไทย

ภาพประกอบ : จุฑามาศ ทีฟอง, มนัส อินชุม/สมาคมอนุรักษ์สัตว์ป่า (WCS) ประเทศไทย

กลุ่มเป้าหมายในการประชุมเชิงปฏิบัติการในครั้งนี้คือ เจ้าหน้าที่จากเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าอุ้มผาง เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวร ด้านตะวันออก มูลนิธิสืบนาคะเสถียร พื้นที่อุ้มผาง ชมรมท่องเที่ยวและอนุรักษ์อำเภออุ้มผาง เครือข่ายเยาวชนอำเภออุ้มผาง และหน่วยงานราชการจากอำเภออุ้มผาง เป็นกลุ่มคนซึ่งอาศัยอยู่ใกล้ๆ พื้นที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง มีโอกาสพบเห็นการกระทำผิดกฎหมายด้านสัตว์ป่าในท้องถิ่นของตน และมีความสำคัญในชุมชน จึงควรได้รับรู้ข้อมูล และสร้างการมีส่วนร่วมในการดูแล ป้องกันการค้าสัตว์ป่า และเผยแพร่ในระดับท้องถิ่น เพื่อสามารถให้ข้อมูลที่ช่วยให้เจ้าหน้าที่สามารถบังคับใช้กฎหมายได้อย่างมีประสิทธิภาพ จำนวนทั้งหมด 22 คน

กล่าวต้อนรับคณะผู้เข้าร่วมประชุมเชิงปฏิบัติการ และชี้แจงวัตถุประสงค์ของโครงการ พร้อมทั้งอธิบายงานการปฏิบัติงานของหน่วยป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมด้านสัตว์ป่า โดยเจ้าหน้าที่ WCS

การปฏิบัติงานลาดตะเวนในผืนป่าตะวันตก โดยเจ้าหน้าที่จากเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวร ด้านตะวันออก

การใช้เครือข่ายอินเตอร์เน็ต เพื่อรองรับระบบฐานข้อมูลและการสื่อสาร โดยเจ้าหน้าที่จาก WCS

ร่วมแสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับโครงการอาสาสมัครพิทักษ์สัตว์ป่า












ฝึกปฏิบัติ การแจ้งข่าวและการใช้เครือข่ายอินเตอร์เน็ตเพื่อเฝ้าระวังและพิทักษ์สัตว์ป่า โดยเจ้าหน้าที่ WCS

ขอขอบคุณ :

กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่าและพันธุ์พืช

เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวร ด้านตะวันออก

เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าอุ้มผาง

รายงานโดย : รัชนี โชคเจริญ : สมาคมอนุรักษ์สัตว์ป่า (WCS) ประเทศไทย

ภาพประกอบ : จุฑามาศ ทีฟอง, มนัส อินชุม/สมาคมอนุรักษ์สัตว์ป่า (WCS) ประเทศไทย

ดำเนินการประชุมเชิงปฏิบัติการการสร้างเครือข่ายอาสาสมัครพิทักษ์สัตว์ป่า โดยกลุ่มเป้าหมายในการประชุมเชิงปฏิบัติการในครั้งนี้คือ เจ้าหน้าที่ อสม. อำเภอลานสัก เป็นกลุ่มคนซึ่งอาศัยอยู่ใกล้ๆ พื้นที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง มีโอกาสพบเห็นการกระทำผิดกฎหมายด้านสัตว์ป่าในท้องถิ่นของตน และมีความสำคัญในชุมชน จึงควรได้รับรู้ข้อมูล และสร้างการมีส่วนร่วมในการดูแล ป้องกันการค้าสัตว์ป่า และเผยแพร่ในระดับท้องถิ่น เพื่อสามารถให้ข้อมูลที่ช่วยให้เจ้าหน้าที่สามารถบังคับใช้กฎหมายได้อย่างมีประสิทธิภาพ จำนวนทั้งหมด 30 คน

กล่าวเปิดการฝึกอบรมโดยหัวหน้าเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง นายอุทัย ชาญสุข กล่าวแนะนำสถานที่ ที่มาและวัตถุประสงค์ของโครงการการสร้างเครือข่ายอาสาสมัครพิทักษ์สัตว์ป่าในพื้นที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง พร้อมทั้งแจงรายละเอียดหลักสูตรการประชุมเชิงปฏิบัติการในครั้งนี้ด้วย

ผู้เข้าร่วมประชุมเชิงปฏิบัติการการสร้างเครือข่ายในครั้งนี้ คือ เจ้าหน้าที่  อสม.ในพื้นที่อำเภอลานสัก จำนวน 2 ตำบล ซึ่งเป็นชุมชนที่อยู่ในพื้นที่ใกล้เคียงกับเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง ได้แก่ ตำบลป่าอ้อ และตำบลระบำ จำนวน 30 คน เพื่อให้กลุ่มบุคคลเหล่านี้ได้รับรู้ข้อมูล และสร้างการมีส่วนร่วมในการดูแล ป้องกันการค้าสัตว์ป่าในระดับท้องถิ่น










เดินทางสู่สถานีวิจัยสัตว์ป่าเขานางรำ ฟังบรรยาย “งานวิจัยสัตว์ป่าเพื่อการจัดการพื้นที่อนุรักษ์”  โดยหัวหน้าสถานีวิจัยสัตว์ป่าเขานางรำ

“ระบบการลาดตระเวน และปัญหาการล่าสัตว์ป่า ภายในพื้นที่เขตฯห้วยขาแข้ง”  โดยผู้อำนวยการส่วนอนุรักษ์สัตว์ป่า สำนักบริหารพื้นที่อนุรักษ์ที่ 12




“บทบาทของหน่วยปฏิบัติการด้านสัตว์ป่า กับการป้องกันและปราบปราม การลักลอบค้าสัตว์ป่า และการเก็บข้อมูลร้านอาหาร” โดยหัวหน้าศูนย์ปฏิบัติการด้านสัตว์ป่า สำนักบริหารพื้นที่อนุรักษ์ ที่ 12

ระดมความคิดกลุ่มย่อย “การสร้างเครือข่ายอาสาสมัครพิทักษ์สัตว์ป่า และการสร้างการมีส่วนร่วมเพื่อการป้องกันการลักลอบค้าสัตว์ป่า”

ขอขอบคุณ :

กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่าและพันธุ์พืช

เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง

สาธารณสุขอำเภอลานสัก จังหวัดอุทัยธานี

กลุ่มกิจกรรมธรรมชาติ

รายงานโดย : รัชนี โชคเจริญ : สมาคมอนุรักษ์สัตว์ป่า (WCS) ประเทศไทย

ภาพประกอบ : รัชนี โชคเจริญ, พรกมล จรบุรมย์ /สมาคมอนุรักษ์สัตว์ป่า (WCS) ประเทศไทย

ช่วงเช้า ลงทะเบียนรับเอกสารการประชุมและรับเสื้อรุ่นประจำโครงการอนุรักษ์ช้างและการจัดการปัญหาคนช้างป่า

เวลา 08 :58 น.  นาย ชุมพล แก้วเกตุ ผู้ช่วยหัวหน้าอุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน  ดำเนินรายการกล่าวนำ ถึงสภาพโดยรวมของแนวทางการอนุรักษ์ช้างและการจัดการปัญหาความขัดแย้งระหว่างคนกับช้าง ตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน
เวลา 09:00 น.   นายสุริยนต์   โพธิบัณฑิตย์ ผู้ช่วยหัวหน้าอุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน หัวหน้าเขตจัดการที่ 5  เป็นพิธีกรหลัก ในดำเนินรายการในห้องประชุม
เวลา 09:05 น.  นายอนุวัช เต็มชัย ปลัดอำเภอฝ่ายความมั่นคง  เป็นประธานเปิดการประชุมเชิงปฏิบัติการ แทนนายอำเภอหัวหิน  จังหวัดประจวบคีรีขันธ์

นายอนุวัช เต็มชัย ปลัดอำเภอฝ่ายความมั่นคง  เป็นประธานเปิดการประชุมเชิงปฏิบัติการ

นายอนุวัช เต็มชัย  กล่าวถึงแนวทางการแก้ไขปัญหา ว่าในส่วนของอำเภอหัวหิน นั้น  ท่านผู้ว่าราชการจังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ได้มีการเข้ามาดูแลในพื้นที่ที่เกิดปัญหาด้วยตัวเอง ในเรื่องของการชดเชยค่าเสียหายให้กับเกษตรกรผู้เดือดร้อนในเบื้องต้น และให้การสนับสนุนงบประมาณ 500,000 บาท ขุดแหล่งน้ำให้กับช้างในป่าเพื่อลดปัญหาช้างป่าออกมาใช้แห่งน้ำร่วมกับชุมชน แต่คาดว่ายังมีอยู่ไม่เพียงพอ  เพราะปัญหายังเกิดอยู่ และในส่วนของตำบลห้วยสัตว์ใหญ่ นั้น จะแตกต่างกับตำบลหนองพลับโดยสภาพพื้นที่ที่แตกต่างกัน โดยแนวทางแก้ไขปัญหา ต้องใช้การมีส่วนร่วมกันในทุกภาคส่วน  เพื่อให้คนกับช้างต้องอยู่กันอย่างสันติ อยู่ด้วยกันอย่างปลอดภัย ในเวทีการประชุมนี้อยากให้พูดคุยกันในเรื่องการแก้ไขปัญหากันในวันนี้ “ช้างก็อยู่ส่วนช้าง คนก็อยู่ส่วนคน” คือแนวทางแก้ไขที่ดี

เวลา 09:15 น.  นายชัยวัฒน์ ลิ้มลิขิตอักษร หัวหน้าอุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน กล่าวถึงการดำเนินงานอนุรักษ์ช้างป่า

นายชัยวัฒน์ ลิ้มลิขิตอักษร หัวหน้าอุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน

พฤติกรรมของช้างมีการเรียนรู้ และเปลี่ยนแปลงไปด้วยกับมนุษย์  เพราะฉะนั้นเป็นการดีที่มีหน่วยงานหนึ่งที่ทำหน้าที่ดำเนินการเป็นผู้ประสานงาน เพื่อให้มีอุดมการณ์เดียวกันและเพื่อให้ทุกหน่วยงานจะได้ทำงานไปในทิศทางเดียวกันส่วนตัวอย่างนักท่องเที่ยวที่เข้ามายังป่าละอูนั้นไม่ได้ต้องการเพียงเพื่อจะมาดูน้ำตกอย่างเดียวแต่เขาต้องการมาดูช้างป่าด้วย เมื่อเขามาที่ป่าละอูต้องมีช้างป่าและมีน้ำตกป่าละอู และ ให้เรานึกถึงอนาคตว่าคงไม่อยากให้ช้างป่าหายไป เพื่อจะให้มีช้างป่าอยู่ต่อไปทางอุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน จะทำอย่างเต็มที่ที่จะติดตามดูแลในพื้นที่อย่างต่อเนื่อง เมื่อครั้งสมเด็จพระเทพฯ ได้เสด็จมาเยี่ยมท่านทรงรับสั่งถามทหารว่า “ช้างป่ามีกี่ตัว ทหารตอบว่ามี 30 ตัว แต่ชาวบ้านบอกว่ามี 300 ตัว สมเด็จพระเทพฯ ท่านก็ทรงยิ้มแล้วทรงตรัสว่าเราเครียดเหมือนกันชาวบ้านบอก 300 ทหารบอก 30 อย่างนั้นครึ่งหนึ่ง 150 ตัว”  แต่จากการสำรวจพบว่ามีประมาณ 80 – 120 ตัว ในส่วนของทีมเฝ้าระวังช้างของอุทยานแห่งชาติแก่งกระจานร่วมกับสมาคมอนุรักษ์สัตว์ป่า(WCS) ประเทศไทย และชุมชนองค์การบริหารส่วนตำบลป่าเด็ง ชุมชนตำบลห้วยสัตว์ใหญ่ ตำบลหนองพลับ ตำบลบึงนคร ได้มีงบประมาณมาให้ส่วนหนึ่ง เพื่อให้เจ้าหน้าที่อุทยานและชุมชนร่วมกันเฝ้าระวัง  จากข้อมูลของทางอุทยานฯ พบว่ามีลูกช้างเกิดเฉลี่ย 8 – 10   ในปีผ่านมา  และในอนาคตตามพระราชเสาวณีย์ของสมเด็จพระนางเจ้าพระบรมราชินีนาถ จะเชื่อมผืนป่ากันกับอุทยานแห่งชาติกุยบุรีโดยจะมีการทำ แนวเชื่อมต่อป่า (Corridor) และแนวป่าพืชอาหารช้าง โดยต้องทำที่แห่งนี้ให้มีครบทุกอย่าง และสมเด็จพระนางเจ้าพระบรมราชินีนาถยังมีรับสั่งอีกว่า “ เมื่อเขาออกมา ขอให้ดูแลเขาด้วย ” พวกเราจะต้องช่วยกันดูแล เพราะในอนาคตเราอาจต้องเสียใจ ในสิ่งที่เสียไป และอยากให้คนที่ล่าช้างเปลี่ยนอาชีพมาทำอาชีพอื่นดีกว่า เพราะเราทุกคนอยากเห็นช้างอยู่ตลอดไป    สิ่งสำคัญอีกอย่างหนึ่งที่อยากจะขอฝากท่านผู้นำชุมชน คือเรื่องของการซื้อขายที่ดิน การเปลี่ยนมือ หากมีคนจะมาซื้อที่ดินของท่าน อย่าให้คนอื่นเข้ามามาก เพราะจะทำให้ความเข้มแข็งของชุมชนลดลง  อีกเรื่องคือ ในเดือน ตุลาคมนี้ กลุ่ม ชมรม ทางช่อง 9  จะมาสร้างโป่งที่ยาวที่สุดในโลก จะใช้เกลือประมาณ 12 ตัน รวมเปลือกหอยและแร่ธาตุอาหารอื่นๆ ( บริเวณพื้นที่ป่าละอู ตำบลป่าเด็ง ตำบลห้วยสัตว์ใหญ่ ) โดยคาดว่าจะใช้พื้นที่ บริเวณท้ายเขื่อนกระหร่างสาม โดยจะทำโป่งให้กับช้าง และสัตว์ป่าอื่นๆ เพื่อเป็นอาหารเสริมและเป็นโรงอาหารธรรมชาติของช้างหรือสัตว์ป่าอื่นๆ  จึงฝากให้ทุกคน ผู้นำชุมชน นายก อบต. กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน ไปร่วมกันในการดำเนินการเสริมสร้างโป่ง  หากมีความสงสัยเกี่ยวกับงานหรือช้างป่า ก็สามารถติดต่อสอบถามประสานงานขอข้อมูลเพิมเติมมาได้ที่อุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน

เวลา 09 : 40 น. ดร.ชุติอร  ซาวีนี รองผู้อำนวยการ สมาคมอนุรักษ์สัตว์ป่า (WCS) ประเทศไทย กล่าวรายงานภาพรวมความก้าวหน้าของข้อมูลในระหว่างการดำเนินโครงการอนุรักษ์ช้างและการจัดการปัญหาความขัดแย้งระหว่างคนกับช้างป่า

ดร.ชุติอร  ซาวีนี กล่าวรายงานภาพรวมความก้าวหน้าของโครงการ

ทางสมาคมอนุรักษ์สัตว์ป่า(WCS) ประเทศไทย ได้ร่วมมือกับอุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน และ ผู้นำชุมชน ภาครัฐ ภาคเอกชน เพื่อจัดประชุมเกิดขึ้นทุกปี  โดยทางสมาคมฯ ดำเนินงานในการจัดเก็บข้อมูลความเสียหายมาตั้งแต่ปี 2547 โดยมีรายละเอียดดังนี้

(2547-2549) การสำรวจภาคสนามการกระจายของประชากรช้างป่าในอุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน และภัยคุกคามที่เกิดขึ้นในพื้นที่  พบว่าภัยคุกคามกระจายอยู่ทั่วอุทยานฯและมีมากบริเวณส่วนบนของพื้นที่ เก็บข้อมูลความเสียหายที่เกิดจากการทำลายพืชไร่ของเกษตรกรเพื่อประเมินระดับปัญหา

2549-2550: ดำเนินงานร่วมกับภาครัฐในการร่วมผลักดันการบังคับใช้กฏหมายในอุทยานฯและร่วมจัดตั้งการลาดตระเวนอย่างเป็นระบบเพื่อการลดภัยคุกคามต่อสัตว์ป่าในพื้นที่ ศึกษาการประเมินจำนวนประชากรช้างป่า สัดส่วนเพศและอายุจากสารพันธุกรรมในมูลช้าง  ดำเนินงานต่อเนื่องในการเก็บข้อมูลความเสียหายที่เกิดจากการทำลายพืชไร่ของเกษตรกรเพื่อประเมินระดับปัญหา

2550-2551: ผลักดันการดำเนินงานลาดตระเวนอย่างเป็นระบบอย่างต่อเนื่อง ดำเนินงานในการเก็บข้อมูลความเสียหายที่เกิดจากการทำลายพืชไร่ของเกษตรกรเพื่อประเมินระดับปัญหา และเริ่มการดำเนินงานการลดความขัดแย้งระหว่างคนกับช้างป่า ร่วมกับชุมชน

ในปี 2551-2552: ผลักดันระบบการลาดตระเวนอย่างเข้มแข็ง ใช้ระบบ MIST ในการประเมินผล ดำเนินงานในการเก็บข้อมูลความเสียหายที่เกิดจากการทำลายพืชไร่ของเกษตรกรเพื่อประเมินระดับปัญหาและต่อยอดการผลักดันให้ชุมชนมีส่วนร่วมในการเฝ้าระวังและการหางบประมาณสนับสนุนการดำเนินงาน ศึกษาความเป็นไปได้ในการเปลี่ยนแปลงการใช้ประโยชน์พื้นที่

2552—ปัจจุบัน ผลักดันการลดภัยคุกคามช้างป่าในอุทยานฯโดยระบบลาดตระเวนที่มีประสิทธิภาพ สร้างศักยภาพให้เจ้าหน้าที่อุทยานฯ ผลักดันให้ชุมชนสามารถดำเนินการแก้ปัญหาได้อย่างยั่งยืน ขยายแผนการบรรเทาปัญหาโดยใช้องค์ประกอบของแนวรั้วสัญญาณและชุดเฝ้าระวังในพื้นที่อื่นๆ ใกล้เคียง

จนถึงปัจจุบัน คิดเป็นมูลค่า เกือบ 11 ล้านบาท ข้อมูลมาตั่งแต่ปี 2547 มาจนถึงปัจจุบัน จะพบว่าสถานภาพจำนวนประชากรเป็นตัวกำหนดพื้นที่ของช้าง โดยสาเหตุหลักที่ทำให้ช้างออกก็มีตัวอย่างเช่น  การเคลื่อนย้ายประชากรช้างตามธรรมชาติ  การใช้แหล่งน้ำร่วมกับชุมชน การติดใจในรสชาติพืชอาหาร หรือสภาพโปร่งแห่งน้ำในพื้นที่ป่า  เหล่านี้เป็นต้น

กลยุทธ์การบรรเทาปัญหาความขัดแย้งระหว่างคนกับช้าง

ก่อนจะหาแนวทางการแก้ปัญหาที่เหมาะกับชุมชนและได้ประสิทธิภาพสูงสุดนั้น คณะทำงานได้มีการศึกษาวิธีการป้องกันช้างป่าอย่างเป็นมาตรฐานในวิธีต่างๆ ทั้งวิธีป้องกันและขับไล่ช้างป่าในปี 2549 ผลการศึกษาพบว่าเครื่องมือที่ช่วยป้องกันช้างป่าทีเหมาะสมที่สุดคือการมีส่วนร่วมของชุมชน โดยมีเครื่องมือที่เป็นระบบรั้วสัญญาณเตือนภัยที่มีชุดเฝ้าระวังที่เข้มแข็งในพื้นที่เป็นตัวช่วยให้การดำเนินงานมีประสิทธิภาพมากขึ้น ดังนั้นสมาคมอนุรักษ์สัตว์ป่าร่วมกับอุทยานแห่งชาติแก่งกระจานจึงได้มีเริ่มเสนอแนวทางการร่วมกันแก้ปัญหาต่อชุมชนที่ได้รับผลกระทบและเกิดแนวรั้วแนวแรกขึ้นเมือเดือนกันยายน 2551

องค์ประกอบของแนวรั้วเพื่อการเฝ้าระวังอย่างได้ผล

1.      แนวรั้วสัญญาณเตือนภัยด้วยเสียง (แบบ 6 เสียง )

2.      เพื่อเตือนชุดเฝ้าระวังช้างและใช้แบตเตอร์รี่ ไม่เป็นอันตรายทั้งคนและสัตว์ป่า

3.      ปลูกต้นไม้(ต้นสน) พันธุ์ไม้โตเร็ว ให้เป็นแนวรั้วธรรมชาติ

เป็นแนวถี่สลับฟันปลา ระยะห่าง 1 เมตร x 1 เมตร 8 ชั้น เพื่อแบ่งแนวเขตการเฝ้าระวัง

4.      ถนนตรวจการณ์  ระยะกว้าง 3 เมตร  เพื่อความสะดวก ของทีมลาดตระเวนเฝ้าระวังยามค่ำคืนและตรวจเช็คอุปกรณ์

5.      หอเฝ้าระวังช้างแบบถาวร(หอสังเกตุการณ์) เพื่อความปลอดภัย ของทีมเฝ้าระวังช้าง

6.      ชุดเฝ้าระวังช้าง (ผลักดันช้างกลับคืนป่า) จะมีการบันทึกข้อมูลลงในแบบฟอร์ม มาตรฐาน เพื่อการตรวจวัดประสิทธิภาพการเฝ้าระวังช้างและพฤติกรรมช้างต่อชุดเฝ้าระวังและการปรับตัว

เวลา 10 : 00 น. นายทองใบ  เจริญดง จากสมาคมอนุรักษ์สัตว์ป่า (WCS) ประเทศไทย ทำหน้าที่หัวหน้าศูนย์ข้อมูลอนุรักษ์ช้างป่าละอู และผู้ประสานงาน ในโครงการอนุรักษ์ช้างป่าอุทยานแห่งชาติแก่งกระจานและการจัดการปัญหาความขัดแย้งระหว่างคนกับช้างป่า ในพื้นที่ทั้ง 4 ตำบลฯ    กล่าวรายงานความก้าวหน้าแนวทางการจัดการปัญหา

นายทองใบ  เจริญดง กล่าวรายงานความก้าวหน้าแนวทางการจัดการปัญหา

ในการประชุมวันนี้ขอให้เป็นการแลกเปลี่ยนความคิดเห็นหรือแนวทาง  ในส่วนของเรานั้นเป็นผู้ศึกษาข้อมูลทางด้านวิชาการให้ หรือท่านอาจจะมีวิธีการอื่นเพื่อนำเสนอก็ได้ในการบรรเทาปัญหาที่เหมาะสม  ในภาพรวมเราพยายามรวบรวมวิธีการหลายอย่างให้มองเห็นชัดเจนมากขึ้น ซึ่งเราทราบกันดีว่าช้างเป็นสัตว์ใหญ่ ไม่มีวิธีการใดจะจัดการหรือป้องกันได้อย่างเบ็ดเสร็จ นอกจากคนเท่านั้นที่จะเป็นผู้จัดการหรือป้องกันได้   วันนี้เราจะแนะนำให้ท่านทราบถึงวิธีการใช้

เครื่องมือของการป้องกันและบรรเทาปัญหาที่เป็นมาตรฐาน ว่ามีอะไรบ้าง อย่างที่หลายท่านก็ได้ทราบกันดีแล้ว แนวทางหลักๆ ก็จะมี 4 ชั้น เช่น แนวรั้วสัญญาณเตือนภัย แนวรั้วต้นสน  แนวถนนตรวจการ หอเฝ้าระวังช้างป่า   และคนเฝ้าระวัง เราจะเน้นให้ความปลอดภัยกับทั้งคนและสัตว์ป่า หรือ ผู้ที่มาเฝ้าระวังช้างป่า เพื่อจะทำให้คนกับสัตว์ป่า เรียนรู้อยู่ร่วมกันได้ จะเห็นได้จากอุปกรณ์เครื่องใช้อย่างเช่น แบตเตอร์รี่ เราจะพยายามไม่ให้ใช้ไฟฟ้า ปัก เสาห่างประมาณ 15 เมตร  และส่วนสำคัญอีกอย่างหนึ่งคือหอเฝ้าระวังช้าง ที่แต่เดิมเราแนะนำให้สร้างจากเสาไม้ไผ่มุงด้วยหญ้าคา และพัฒนาส่งเสริมมาให้เป็นเสาคอนกรีนเสริมเหล็ก หลังคากระเบื้อง ทำให้แข็งแรงมากขึ้น และจะอยุ่ถาวรได้ในระยะยาว  และที่สำคัญอีกอย่างที่จะขาดไม่ได้เลยคือ คน หรือชุมชนผู้เฝ้าระวังผลักดันให้คืนกลับสู่ป่าตามธรรมชาติ

โดยแต่เดิมมีจัดประชุมเชิงปฏิบัติการมา 2 ปีแล้วปีนี้เป็นปีที่ 3  ในส่วนกิจกรรมเราปลูกต้นไม้(ต้นสน)ไปแล้วรวมประมาณ 30,000 ต้น แต่ในช่วงปีที่ผ่านมาประสบกับสภาพอากาศแห้งแล้งจึงทำให้ต้นสนที่ปลูกตายคงเหลืออยู่ไม่มากนัก ที่แบบอย่างให้ได้เห็น ต่อไปน่าจะปลูกบริเวณพื้นที่ที่มีการดูแลอย่างดี แล้วค่อยขยายต่อไปในบริเวณพื้นที่ใกล้เคียงอีก จากการประสานงานโครงการนั้นยังรวมไปถึงกิจกรรมการปลูกต้นไม้  เสริมโปร่ง ทำฝายชะลอความชุ่มชื้น มีการเยี่ยมชมโครงการจากสถานศึกษา หรือบุคคลต่างๆ และในอนาคตเราอาจจะมีการจัดกิจกรรมร่วมกับคณะอาจารย์มหาวิทยาลัย นักศึกษา ครูและนักเรียน  ในเขตพื้นที่ของโครงการหรือกลุ่มนอกพื้นที่โครงการ เช่นการปลูกป่า ทำฝาย ส่วนข้อมูลปัญหาช้างป่ากับคนจากการสำรวจข้อมูลของกรมอุทยานแห่งชาติสัตว์ป่าและพันธุ์พืชทราบว่าปัญหาเรื่องความขัดแย้งระหว่างคนกับช้างป่าในบริเวณพื้นที่ป่าอนุรักษ์กว่า 20  แห่งทั่วประเทศ  เพราะฉะนั้นการจัดการปัญหาจากภาครัฐอย่างเดียวอาจคงจะไม่เพียงพอหรือล่าช้าไปบ้าง เนื่องจากภาครัฐต้องบริหารจัดการหลายแห่ง  และการดำเนินโครงการการมีส่วนร่วมกันที่ผ่านมานั้น สามารถเข้าพื้นที่ศึกษาข้อมูลดูงานได้ที่ หมู่ 8 ตำบลหนองพลับ และหมู่ 1 ตำบลห้วยสัตว์ใหญ่ ที่เป็นพื้นที่การจัดการปัญหา ต้นแบบในพื้นที่โครงการ และให้แห่งอื่นที่ได้รับผลกระทบ

เวลา 10:10 น.      นาย ชำนาญ   มีชัย     กำนันตำบลห้วยสัตว์ใหญ่ อำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์   กล่าวว่า

แนวทางการเปลี่ยนแปลงอาชีพนั้นก็เป็นหนทางหนึ่งในการแก้ไขปัญหา แต่ทางเราชาวบ้านนั้น ต้องการแหล่งน้ำ เช่นโครงการอ่างเก็บน้ำหุบปลากลั้ง หน่วยงานภาครัฐขาดการประสานสานงานกัน โดยหน่วยงานต่างไม่ประสานงานกันเหมือนสมัยก่อนและโดยส่วนตัวแล้วทราบปัญหาดีว่าเป็นอย่างไร เพราะทำงานเป็นกำนันมา 27 ปีแล้ว ในสมัยก่อนช้างจะมาปีและครั้ง ในช่วงฤดูหนาว ที่สำคัญ ช้างจะอยู่ได้  คนต้องรักษ์ช้างด้วย  การสร้างหอเฝ้าระวังช้าง  หมู่ที่ 1 บ้านเฉลิมเกียรติพัฒนา แล้วจึง  ขอฝากทางอุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน ว่าควรทำแหล่งน้ำในป่าให้สมบูรณ์  ขอให้มาร่วมมือร่วมใจกันในการทำแหล่งน้ำ เพื่อประโยชน์ของส่วนรวม สิ่งสำคัญอีกอย่างหนึ่งคือ ต้องการพื้นที่ปลูกพืชอาหารช้าง  โดยต้องการพื้นที่ตรงหอดูช้าง หมู่ 1 บ้านเฉลิมเกียรติพัฒนา โดยชุมชนร่วมกับทาง องค์การบริหารส่วนตำบล ห้วยสัตว์ใหญ่
สรุปจากชุมชน นำโดยกำนันตำบลห้วยสัตว์ใหญ่ต้องการให้มีการสร้าง  2 อย่างคือ
1.    ต้องการแหล่งน้ำเพื่อคนและสัตว์ป่า  หรือช้างป่า
2.    ต้องการพื้นที่ปลูกพืชอาหารช้าง เพื่อทดแทนอาหารตามธรรมชาติ

เวลา 10: 35 น.  นายเอกธนา ลิ้มเสรี นายกองค์การบริหารส่วนตำบลห้วยสัตว์ใหญ่  อำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์
กล่าวเพิ่มเติมว่า องค์การบริหารส่วนตำบลห้วยสัตว์ใหญ่เองก็ไม่ได้นิ่งเฉย ได้ประสานงานกับอำเภอหัวหิน และจังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ตอนนี้ได้เขียนโครงการป้องกันและบรรเทาปัญหาส่งไปแล้วโดยมีองค์ประกอบหลักๆ ที่จะทำขึ้น เช่น แนวรั้วสัญญาณเตือนภัย   หอฝ้าระวังช้างป่า  5 หอ  ถนนตรวจการ โดยได้ตั้งงบประมาณไว้ 3,800,000 บาท  และทางท่าน ส.จ. ชัยณรงค์  ให้สำรวจแหล่งน้ำให้แก่ช้างมาเพื่อจะได้ผันงบประมาณมาเพื่อดำเนินการโครงการ ทางเราก็ได้รู้คร่าวๆว่าจะ เป็นพื้นที่ พรุไทร และหมู่ 5 ห้วยปลากลั้ง  และหมู่4  หมู่ 9  หมู่ 7 ก็ได้เสนอขึ้นไปให้กับทาง ส.จ.แล้ว แต่คาดว่าอาจจะได้ไม่ทั้งหมด และเมื่อเราได้ทั้งหมดมาก็จะดำเนินการประสานงานกับทางอุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน และทางชุมชนได้มีการเสนอในเรื่องของการปลูกหญ้า หรือพืชอาหารช้าง จะคุยกันในวันที่ 25 พฤษภาคม 2554 นี้กับท่านผู้ว่า ราชการจังหวัดประจวบคีรีขันธ์ และเร่งรัดงบประมาณในการจัดทำแนวรั้วป้องกันและบรรเทาปัญหาฯ ดังกล่าวด้วย  การประชุมเชิงปฏิบัติการ ในห้องประชุม มีการแลกเปลี่ยนข้อคิดเห็นและมีข้อสักถาม-ตอบ จากหน่วยภาครัฐ และภาคประชาชน กันอย่างต่อเนื่อง ไปจนถึงเวลา  10 : 50  น. จากนั้นหลังพัก รับประทานอาหารว่าง

ผู้เข้าร่วมประชุมเชิงปฏิบัติการ นำโดยนายอนุวัช เต็มชัย ปลัดอำเภอหัวหิน และนายชัยวัยวัฒน์ ลิ้มลิขิตอักษร หัวหน้าอุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน และดร.ชุติอร ซาวีนี รองผู้อำนวยการสมาคมอนุรักษ์สัตว์ป่า (WCS) ประเทศไทย พร้อมผู้นำชุมชน ตำรวจ ครู  อาจารย์ เดินทางเข้าพื้นที่เยี่ยมชมการทำแนวรั้วสัญญาณเตือน และหอเฝ้าระวังช้างป่า บริเวณพื้นที่หมู่ 1 บ้านเฉลิมเกียรติพัฒนา ตำบลห้วยสัตว์ใหญ่ อำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ แล้วร่วมกันสร้างกิจกรรมปลูกต้นสน ไว้เป็นแบบอย่างตามแนวรั้วสัญญาณเตือนภัย จำนวน 500 ต้น เพื่อเป็นแนวรั้วธรรมชาติในอนาคตกับการจัดการปัญหาความขัดแย้งระหว่างคนกับช้าง ต่อไป จากนั้นร่วมกันรับประทานอาหารเที่ยง   เสร็จสิ้นการประชุม และกิจกรรม เวลา 13.30 น.

ขอขอบคุณ..

อุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน , สมาคมอนุรักษ์สัตว์ป่า (WCS) ประเทศไทย
อบต.ห้วยสัตว์ใหญ่  อบต.หนองพลับ อบต.ป่าเด็ง  อบต.บึงนคร อำเภอหัวหิน ตำรวจพลร่ม ตำรวจภูธร
ครู อาจารย์  สหกรณ์โคนม ไทย-เดนมาร์ก ห้วยสัตว์ใหญ่   ผู้นำพร้อมชุมชนที่มีส่วนเกี่ยวข้อง ทั้ง 4 ตำบล

บันทึกการประชุม สมบัติ แฟ้มคลองขอม  เจ้าหน้าที่ช่วยสำรวจเก็บข้อมูลภาคสนาม  สมาคมอนุรักษ์สัตว์ ประเทศไทย
ภาพประกอบ มนัส  อินชุม  เจ้าหน้าที่สารสนเทศ สมาคมอนุรักษ์สัตว์ป่า (WCS) ประเทศไทย
ข้อมูลโดย ทองใบ เจริญดง หัวหน้าศูนย์ / ผู้ประสานงานโครงการอนุรักษ์ช้างฯ สมาคมอนุรักษ์สัตว์ป่า (WCS) ประเทศไทย

กองกำกับการ ๒ กองบังคับการฝึกพิเศษ กองบัญชาการตำรวจตระเวนชายแดน จังหวัดฉะเชิงเทรา

การประชุมเชิงปฏิบัติการครั้งนี้นับเป็นครั้งที่ ๓ ที่ทางอุทยานแห่งชาติแก่งกระจานและสมาคมอนุรักษ์สัตว์ป่า (WCS) ประเทศไทยได้ร่วมกันจัดขึ้น โดยมีระยะเวลารวม ๓ วัน ๒ คืน มีเนื้อหาครอบคลุมตั้งแต่ ภาวะความเป็นผู้นำ เทคนิคการลาดตระเวน การลาดตระเวนหาข่าว การตรวจค้น การปิดล้อมจับกุม การเก็บรวบรวมหลักฐาน และการเขียนบันทึกการจับกุม มีการทบทวนการยิงฉับพลันและการกระโดดหอสูง ซึ่งมีรายละเอียดเรียงตามลำดับกิจกรรมดังต่อไปนี้

๑๔ พฤษภาคม ๒๕๕๔

เจ้าหน้าที่ลาดตระเวนจำนวน ๑๕ นาย ออกเดินทางจากอุทยานแห่งชาติแก่งกระจานตั้งแต่เช้าเพื่อให้ถึงสถานที่ฝึกอบรมตามเวลาที่กำหนด ทั้งนี้ ก่อนเข้าร่วมโครงการ เจ้าหน้าที่ได้เตรียมความพร้อมตนเอง โดยการตัดผม โกนหนวดโดยพร้อมเพรียงกัน จากนั้นในช่วงเย็นจึงได้เริ่มลงทะเบียนและรับอุปกรณ์ที่ใช้ระหว่างการดำเนินกิจกรรม มีการกล่าวต้อนรับโดยผู้แทนจากชุดครูฝึก แจ้งกำหนดการ ระเบียบการปฏิบัติในค่ายฝึก และได้เสริมกิจกรรมเพื่อพัฒนาบุคลิกภาพไปในตัว ก่อนปล่อยเจ้าหน้าที่ขึ้นโรงนอนอย่างเรียบง่ายในคืนแรก

การเตรียมพร้อม ตัดผม โกนหนวด ก่อนเข้ารับการฝึกอบรม

ลงทะเบียนและรับอุปกรณ์ที่จำเป็น

กล่าวต้อนรับ แนะนำสถานที่และระเบียบปฏิบัติในค่ายฝึก

กิจกรรมเพื่อพัฒนาบุคลิกภาพ ตอนที่ ๑

วันที่ ๑๕ พฤษภาคม ๒๕๕๔

วันแรกที่เข้าสู่กิจกรรมอย่างเป็นทางการ ช่วงเช้า มีการทำกายบริหาร ทานมื้อเช้า และเข้าทำพิธีวางพวงมาลาสักการะอนุสาวรีย์พระยาสุระสีห์ ก่อนที่จะเริ่มพิธีเปิดอย่างเป็นทางการโดยมี ดร.อนรรฆ พัฒนวิบูลย์ ผู้อำนวยการสมาคมอนุรักษ์สัตว์ป่า (WCS) ประเทศไทย เป็นประธานในพิธี จากนั้น ตามด้วยส่วนที่เป็นภาคบรรยายในหัวข้อต่างๆ อาทิเช่น การพัฒนาบุคลิกภาพ หลักการลาดตระเวนและการวางแผนลาดตระเวน การปฏิบัติการฉับพลัน และการลาดตระเวนหาข่าว จากนั้นในช่วงบ่ายจึงเป็นภาคปฏิบัติ ซึ่งโดยรวมแล้วผู้เข้ารับการฝึกมีความเข้าใจและสามารถปฏิบัติค่อนข้างดี สามารถเข้าใกล้ตำแหน่งเป้าหมายได้อย่างมีแบบแผนตามทฤษฎี มีทักษะดี แต่ทั้งนี้ในเรื่องของความชำนาญเจ้าหน้าที่ยังต้องมีการฝึกทบทวนเพิ่มเติม ในรอบดึกเป็นกิจกรรมสื่อความหมายเพื่อสะท้อนปัญหาหรือข้อจำกัดของงานลาดตระเวนในพื้นที่รับผิดชอบ แบ่งผู้เข้ารับการฝึกออกเป็น 3 กลุ่ม จากปัญหาทั้งหมดที่แต่ละกลุ่มรวบรวมมา แต่ละกลุ่มจะต้องเลือกตัวอย่างปัญหามาหนึ่งข้อเพื่อนำมาอธิบายพร้อมกับวิธีการแก้ปัญหา โดยจำกัดว่าให้ใช้เฉพาะการวาดภาพเท่านั้นไม่ให้ใช้การเขียน ซึ่งนอกจากจะช่วยสะท้อนให้เห็นปัญหาโดยรวมของงานลาดตระเวนในพื้นที่แล้วก็ยังเป็นกิจกรรมที่สร้างความผ่อนคลายให้กับเจ้าหน้าที่ด้วยในขณะเดียวกัน

พิธีวางพวงมาลาหน้าอนุสาวรีย์พระยาสุรสีห์

ดร.อนรรฆ พัฒนวิบูลย์ ผู้อำนวยการสมาคมอนุรักษ์สัตว์ป่า (WCS) ประเทศไทย
ประธานในพิธีกล่าวเปิดโครงการ

การพัฒนาบุคลิกภาพ ตอนที่ ๒

หลักการลาดตระเวนและการวางแผนการลาดตระเวน

การลาดตระเวนและการปฏิบัติโดยฉับพลัน

การลาดตระเวนหาข่าวในภาคทฤษฎีและปฏิบัติ

กิจกรรมสื่อความหมายเพื่อพัฒนาความเป็นผู้นำ

วันที่ ๑๖ พฤษภาคม ๒๕๕๔

หลังจากที่เจ้าหน้าที่ผู้เข้าร่วมโครงการได้มีความเข้าใจในเรื่องของการหาข่าวแล้ว ข่าวที่ได้มาย่อมเป็นประโยชน์ที่อาจจะนำไปสู่การเข้าปิดล้อมและจับกุมผู้กระทำผิด กิจกรรมในวันนี้จึงเริ่มด้วยการทบทวนทักษะการเข้าตรวจค้น ตามด้วยการปิดล้อมจับกุม ในภาคบ่ายได้มีบทเรียนเสริมในเรื่องของการเก็บวัตถุพยานหรือหลักฐานในที่เกิดเหตุ การเขียนบันทึกการจับกุมทั้งในภาคทฤษฎีและปฏิบัติ จากนั้นในภาคค่ำเพื่อให้เป็นการเพิ่มทักษะและความชำนาญในหัวข้อต่างๆทั้งหมด ทางชุดครูฝึกจึงได้มีการจำลองสถานการณ์ในเวลากลางคืนขึ้นเพื่อให้ผู้เข้ารับการฝึกได้ทดลองปฏิบัติตามขั้นตอนที่เรียนมทั้งหมด

ทบทวนการเข้าตรวจค้น

การปิดล้อมจับกุมและการเก็บพยานหลักฐาน ในเวลากลางวัน

การบรรยายภาวะความเป็นผู้นำและแลกเปลี่ยนข้อคิดเห็นเกี่ยวกับงาน ลว. ในพื้นที่

การปิดล้อมจับกุมในเวลากลางคืน

วันที่ ๑๗ พฤษภาคม ๒๕๕๔

เพื่อให้เกิดความคุ้นเคยกับการใช้อาวุธในสถานะการณ์เฉพาะหน้า กิจกรรมวันสุดท้ายจึงจัดให้มีการฝึกยิงปืนแบบฉับพลันขึ้น ซึ่งใช้ปืน ปลย.เอ็ม ๑๖ และปืนลูกซองยาว ๕ นัด จากนั้นเป็นบททดสอบภาวะการตัดสินใจ ด้วยการโดดหอสูง ๓๔ ฟุต และการลงผาสูงโดยใช้เชือก ซึ่งนับว่าเป็นกิจกรรมที่ทั้งสร้างความตื่นเต้นแล้วยังเป็นการเพิ่มความมั่นใจให้แก่ผู้ปฏิบัติด้วย

ทบทวนการยิงฉับพลันทบทวนการยิงฉับพลัน

สถานีทดสอบกำลังใจ โดดหอสูง ๓๔ ฟุตและการโรยตัวลงหน้าผา

การประเมินผลสัมฤทธิ์ของโครงการ

ตามที่เป้าหมายส่วนหนึ่งของการประชุมเชิงปฏิบัติการนอกสถานที่ครั้งนี้ คือ การให้เจ้าหน้าที่ได้เปลี่ยนสภาพแวดล้อมและความเป็นอยู่ระหว่างที่เข้าร่วมโครงการ ซึ่งทางผู้ดำเนินโครงการคาดหวังว่าจะช่วยให้ผู้เข้าร่วมโครงการได้มีสมาธิ ไม่รู้สึกไม่จำเจ แตกต่างจากที่ผ่านมา ทั้งยังเป็นการผ่อนคลายไปในขณะเดียวกัน แม้จำนวนเจ้าหน้าที่จะต่ำกว่าที่คาดไว้ แต่ความเห็นของผู้ดำเนินโครงการและชุดครูฝึกประเมินว่า ผู้เข้ารับการฝึกส่วนใหญ่ให้ความสนใจดี มีความตื่นตัว และในมุมมองผู้เข้าร่วมโครงการเองส่วนใหญ่เห็นว่าเนื้อหาหลักสูตรล้วนแต่เป็นประโยชน์ สามารถนำไปประยุกต์ใช้ในการปฏิบัติงานจริงได้ อย่างไรก็ดี ในการดำเนินโครงการในครั้งถัดไป หากสามารถขยายระยะเวลาออกไปอย่างน้อยให้เท่ากับครั้งที่ผ่านๆ มา คือ ประมาณ ๕ วัน น่าจะช่วยให้ผู้เข้าร่วมโครงการได้มีโอกาสฝึกปฏิบัติมากขึ้น เกิดความชำนาญมากขึ้นตามลำดับ

เรื่องและภาพประกอบ :
ทีมงานภาคสนาม ผืนป่าแก่งกระจาน สมาคมอนุรักษ์สัตว์ป่า (WCS) ประเทศไทย

]]> http://www.wcsthailand.org/main/smart-patrol-system/spr_2011_05/feed 0 http://www.wcsthailand.org/main/elephant-project/hec_2011_04_02 http://www.wcsthailand.org/main/elephant-project/hec_2011_04_02#comments Wed, 06 Apr 2011 04:41:49 +0000 admin http://www.wcsthailand.org/main/?p=3567 รายงานภาคสนาม กิจกรรมร่วมชุมชน หมู่ 1 ต.ห้วยสัตว์ใหญ่ อ.หัวหิน จ.ประจวบคีรีขันธ์ โครงการอนุรักษ์ช้างป่าอุทยานแห่งชาติแก่งกระจานและการจัดการปัญหาความขัดแย้งระหว่างคนกับช้าง เมื่อวันที่ 2 เมษายน 2554  ณ.หอประชุมบ้านเฉลิมเกียรติพัฒนา หมู่ 1

นาย มนูญ ทองแย้ม ผู้ใหญ่บ้านหมู่ที่ 1  พร้อมกับชุมชนในพื้นที่ร่วมกับกรมพัฒนาชุมชน  จัดกิจกรรมการส่งเสริม แนวทางเศรษฐกิจพอเพียง  เช่น การส่งเสริมอาชีพ กลุ่มสตรีผ้าทอมือ และได้ประสานงานมาขอให้สนับสนุนข้อมูลเรื่องการอนุรักษ์ช้างป่าและผลกระทบจากปัญหาช้างที่ออกมานอกพื้นที่ป่าอนุรักษ์ และเข้าบุกกินทำลายพืชผลทางการเกษตร ในบริเวณพื้นที่หมู่  1  เพื่อนำไปเป็นข้อมูลประกอบการในการทำงานในพื้นที่ ต่อไป

และในเวลาต่อมาของวันเดียวกัน ชุมชนบ้านเฉลิมเกียรติพัฒนาและกรมพัฒนาชุมชน ได้มีการถ่ายภาพบันทึกวีดีโอเทป  ของ  “ รายการทีวี เช้านี้ที่หมอชิต  ช่อง 7 สี ” งานประชาสัมพันธ์กรมพัฒนาชุมชน

รายงานข้อมูล โดย

ทองใบ เจริญดง และทีมทำงาน โครงการอนุรักษ์ช้างป่าอุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน และการจัดการปัญหาความขัดแย้งระหว่างคนกับช้าง
สมาคมอนุรักษ์สัตว์ป่า ( WCS ) ประเทศไทย อุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน และชุมชนในพื้นที่