Living Landscapes Program

LLP05 copy

head

ภารกิจ (Mission)

” โปรแกรมผืนป่าแห่งชีวิตเป็นแนวทางการพัฒนากลยุทธการอนุรักษ์ระบบนิเวศธรรมชาติขนาดใหญ่
ซึ่งได้รับอิทธิพลต่างๆจากมนุษย์ โดยใช้สัตว์ป่าเป็นพื้นฐาน .. “

การอนุรักษ์ผืนป่า (Wildlands) คือเป้าหมายสูงสุด โดยใช้สัตว์ป่าเป็นหัวใจในการพัฒนากลยุทธ และตระหนักว่าพื้นที่ธรรมชาติทุกหนแห่งในโลกกำลังได้รับอิทธิพลจากกิจกรรมของมนุษย์

ดังนั้น เราจึงได้มีการพัฒนาและทดสอบการอนุรักษ์บนพื้นฐานของสัตว์ป่าที่คำนึงถึงอิทธิพลจากมนุษย์ต่างๆ และที่สำคัญคือเราเน้นให้มีระบบตรวจวัดสัตว์ป่าปัจจัยคุกคาม เพื่อเป็นเครื่องประเมินความสำเร็จในการอนุรักษ์ ซึ่งกลยุทธและแนวทางดำเนินการนี้สามารถใช้ประยุกต์ได้กับผืนป่าในพื้นที่ต่างๆในโลก

หลักการสำคัญ

? การกำหนดอุทยานแห่งชาติ หรือเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า ยังไม่เพียงพอ การจำกัดการอนุรักษ์เฉพาะในขอบเขตอุทยานฯ หรือเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า, หรือป่าชุมชน มักไม่ประสบความสำเร็จ เพราะสัตว์ป่า และขบวนการต่างๆในระบบนิเวศ และการใช้ประโยชน์ของชุมชน มักเกินกว่าแนวเขตบริหารที่กำหนดไว้

? ผืนป่ามักมีทั้งมนุษย์ และสัตว์ป่า ใช้ประโยชน์ร่วมกัน เมื่อมนุษย์ในโลกเริ่มมีการขยายพื้นที่ล้ำเข้าไปในพื้นที่ป่า และเมื่อเราอนุรักษ์ประชากรสัตว์ป่าอย่างได้ผล มักทำให้เกิดความขัดแย้งระหว่างมนุษย์ กับสัตว์ป่า ดังนั้นเราจึงต้องพยายามหาแนวทางการจัดการและนโยบายที่ดีกว่าเดิม เพื่อทำให้มนุษย์กับสัตว์ป่าใช้ผืนป่าร่วมกันได้ การทำความเข้าใจเพื่อลดปัญหาความขัดแย้งระหว่างคนกับสัตว์ป่าเป็นแนวทางที่จำเป็นที่จะทำให้สัตว์ป่าและผืนป่ายังคงอยู่ได้อย่างยั่งยืน

? การใช้ความต้องการของสัตว์ป่า เป็นตัวกำหนดผืนป่าเพื่อการอนุรักษ์ ดีกว่าการกำหนดการอนุรักษ์ตามขอบเขตบริหารเพียงอย่างเดียว

? การอนุรักษ์ต้องคุ้มค่ากับงบประมาณที่ได้รับทุน ในการอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพ ไม่ได้งอกงามตามความต้องการและอัตราเร่งในการใช้ประโยชน์ทรัพยากรธรรมชาติของมนุษย์ ดังนั้นเราจึงต้องกำหนดลำดับความสำคัญในการอนุรักษ์ และพัฒนาแนวทางที่คุ้มกับกำลังคนและงบประมาณที่เสียไป

สัตว์ป่าเป็นจุดศูนย์กลางของโปรแกรม

LLP02ในอดีต ความพยายามในการอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพในพื้นที่หนึ่งๆ มักจะเน้นที่การจัดการพื้นที่ต้นน้ำ หรือการจัดการเชิงระบบนิเวศ แต่หลักการเหล่านั้นมักประสบปัญหาความไม่ชัดเจนทางนิเวศ เนื่องจากเป็นการยากที่จะอธิบายว่าระบบนิเวศมีขอบเขตแค่ไหน หรือ จะแบ่งพื้นที่ต้นน้ำตามการจัดการเชิงนิเวศได้อย่างไร และที่สำคัญคือหลักการทั้งสองมักประสบกับความยากลำบากในการกำหนดตัวชี้วัดความสำเร็จในอนุรักษ์ที่ชัดเจน หากเราไม่สามารถมีความชัดเจนว่าเรากำลังอนุรักษ์อะไรและไม่สามารถกำหนดตัวชี้วัดกิจกรรมการอนุรักษ์ของเราได้ เราก็ไม่สามารถพูดได้เต็มปากว่าเรากำลังประสบความสำเร็จ หรือทำงานได้ผลคุ้มค่าเงินทุนที่ลงไปหรือไม่

การอนุรักษ์โดยใช้สัตว์ป่าเป็นพื้นฐานทำให้เราต้องทำความเข้าใจความต้องการของสัตว์ป่า ทั้งเรื่องประชากร และการใช้ถิ่นอาศัย และเข้าปัญหาความขัดแย้งระหว่างคนกับสัตว์ป่า ดังนี้ทำให้เราสามารถกำหนดขนาดและรูปร่างของพื้นที่ที่จะอนุรักษ์เพื่อให้ประชากรของสัตว์ป่านั้นคงอยู่ได้ระยะยาว รวมทั้งขบวนการทางนิเวศวิทยาที่สัตว์ป่านั้นๆต้องการได้อย่างชัดเจนขึ้น นอกจากนี้การใช้ประชากรสัตว์ป่าเป็นตัวชี้วัดถึงสุขภาพ และคุณภาพของพื้นที่ ทำให้เราเกิดความชัดเจนในเรื่อง บริเวณใด หรือ ทำไมเราจึงจำเป็นต้องลงทุนลงแรงอนุรักษ์ วัตถุประสงค์ในการอนุรักษ์ที่ชัดเจนคืออะไร และท้ายที่สุดคือจะวัดความสำเร็จหรือล้มเหลวของการอนุรักษ์ได้อย่างไร การเน้นที่สัตว์ป่าทำให้การจัดการพื้นที่เกิดความชัดเจนทางภูมิศาสตร์ เกิดผลชัดเจนทางนิเวศวิทยา และทำให้สามารถวัดผลสำเร็จของเป้าหมายการอนุรักษ์ได้

ผู้มีส่วนร่วม (Key Participants)

เป้าหมายระดับต้นๆของโปรแกรมผืนป่าแห่งชีวิต คือการเปิดให้ผู้เกี่ยวข้องในขบวนการอนุรักษ์มีส่วนร่วม โดยเฉพาะขั้นตอนการวิเคราะห์หาปัจจัยคุกคาม ผู้มีส่วนร่วมจะร่วมแลกเปลี่ยนข้อมูล ประเมินคุณภาพและช่องว่างของข้อมูล และการระบุปัจจัยคุกคามต่างๆ จากนั้นผู้มีส่วนร่วมจะช่วยกันระบุถึงกิจกรรม หรือหน่วยงานที่จัดการกับปัจจัยคุกคาม ขบวนการนี้ทำให้ผู้มีส่วนร่วมได้ร่วมระบุถึงปัญหาและแนวทางการแก้ไข และจำแนกแนวทางที่ทำให้สถาบันเข้มแข็งขึ้น หรือทำงานร่วมกัน ในขบวนการการทำให้ขบวนการอนุรักษ์เข้มแข็ง ดังนั้นกลุ่มที่เกี่ยวข้องอาจมาจากตัวแทนชุมชน รัฐบาล และองค์กรเอกชน และบริษัททำไม้ หรือบริษัทน้ำมันที่เกี่ยวข้องในพื้นที่ ทำงานร่วมกันภายใต้โปรแกรมผืนป่าแห่งชีวิต

LLP04ความสำคัญของสัตว์ป่าแห่งผืนป่า

แม้ว่าพืชและสัตวป่าบางชนิดสามารถอาศัยอยู่ได้ในพื้นที่ที่มีคนรบกวน แต่สัตว์ป่าอีกหลายชนิดไม่สามารถอยู่ได้ บางชนิดมีความเปราะบางต่อการรบกวนของมนุษย์เพียงเล็กน้อยก็อาจทำให้สูญพันธุ์ สัตว์ป่าที่มีพื้นที่อาศัยขนาดใหญ่ และถิ่นอาศัยที่หลากหลายมีโอกาสที่จะสูญพันธุ์ในระดับท้องถิ่นได้ เนื่องจากมีความเปราะบางต่อการสูญเสียถิ่นอาศัย และมักจะเผชิญกับการรบกวนจากมนุษย์ได้ง่าย นอกจากนี้ยังมีความหนาแน่นต่ำด้วย โดยมากสัตว์ป่าเหล่านี้มักมีบทบาทสำคัญต่อระบบนิเวศ ดังนั้นการสูญเสียสัตว์ป่าเหล่านี้ไป? จะทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงทางโครงสร้าง และ กระบวนการของระบบนิเวศ ดังนั้นสัตว์ป่าแห่งผืนป่าจึงมีบทบาทเป็นสัตว์ป่าที่เป็นร่มเงา (Umbrella species) ที่สำคัญ

หากเราสามารถจัดการให้ตอบสนองความต้องการของกลุ่มชนิดพันธุ์สัตว์ป่าแห่งผืนป่าได้ และสามารถลดปัจจัยคุกคามทั้งโดยตรงและโดยอ้อมได้ เราจะสามารถทำให้สัตว์ป่าเหล่านั้นอยู่อย่างยั่งยืนได้ แนวทางเช่นนี้ก็สามารถมีผลต่อการลดปัจจัยคุกคามต่อพืชและสัตว์อีกหลายชนิดที่อาศัยถิ่นอาศัยเดียวกัน ขึ้นอยู่กับขบวนการทางนิเวศเดียวกัน และ ได้รับผลกระทบจากมนุษย์เช่นเดียวกัน ไปในตัว

แนวทางการใช้ชนิดพันธุ์แห่งผืนป่า ยังช่วยทำให้กำหนดขอบเขตพื้นที่การทำงานบนพื้นทางของระบบนิเวศสัตว์ป่า, ตำแหน่งทางภูมิศาสตร์, และความรุนแรงของปัญหาความขัดแย้งระหว่างคนกับสัตว์ป่า นอกจากนี้ การจัดลำดับความสำคัญในการอนุรักษ์ ยังเป็นไปตามชนิดพันธุ์แห่งผืนป่า มากว่าแนวเขตบริหาร พื้นที่อนุรักษ์ หรือ การใช้ประโยชน์ที่ดินอื่นๆ

ระบบที่นำพาสู่ความสำเร็จ (A System For Sucess)

การกำหนดพื้นที่ดำเนินการอนุรักษ์ตาม ความต้องการของกลุ่มชนิดพันธุ์สัตว์ป่าแห่งผืนป่า ซึ่งการคัดเลือกชนิดพันธุ์ขึ้นอยู่กับความหลากหลายของถิ่นอาศัยนั้น ช่วยทำให้เกิดความชัดเจนในเรื่องการอนุรักษ์ทรัพยากรชีวภาพในระดับพื้นที่เป้าหมายที่แข็งแกร่ง บนพื้นฐานของวิทยาศาสตร์ นอกจากนี้ยังช่วยให้ประเมินปัจจัยคุกคามต่อการอยู่รอดของกลุ่มสัตว์ป่าเหล่านี้ และตระหนักถึงแนวทางมาตราการการอนุรักษ์ที่จะหลีกเลี่ยงหรือลดความขัดแย้งกับมนุษย์

เพื่อลดความขัดแย้งระหว่างคนกับสัตว์ป่า เราต้องประเมินถึงสาเหตุ และสถานที่ที่ความต้องการของคนเกิดความขัดแย้งความต้องการของสัตว์ป่า ดังนี้เราต้องมีการเก็บข้อมูล เข้าใจสภาพคนใช้ประโยชน์ทรัพยากรว่าอยู่ตรงไหน อย่างไร และ จำแนกความต้องการถิ่นอาศัยของสัตว์ป่าแห่งผืนป่า จากนั้นในการวางมาตรการเพื่อลดความขัดแย้งระหว่างคนกับสัตว์ป่า เราต้องทำงานประสานกับคนใช้ทรัพยากร, องค์กรเอกชน, บริษัทและผู้ประกอบการ, และหน่วยงานของรัฐ เพื่อหาผู้สนับสนุนและพัฒนาศักยภาพของการอนุรักษ์สัตว์ป่า

LLP01

“…Saving WILDLIFE - Saving WILD LAND…”


Western Forest Complex
WEFCOM

Key Species

Project-Map-Pic02

Kaeng Krachan Forest Complex
KKFC

Key Species

Project-Map-Pic03

ดาวน์โหลดเอกสาร

1. Bulletin_Thai_version