Tiger’s Prey Population Monitoring in TY
Tiger’s Prey Population Monitoring
in Thung Yai Naresuan Wildlife Sanctuary
การศึกษาประชากรเหยื่อของเสือโคร่ง
ในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวร
เหยื่อของเสือโคร่ง (Tiger’s preys)
เหยื่อของเสือโคร่ง เป็นตัวชี้วัดพลวัตรของประชากรเสือโคร่ง เป็นปัจจัยหนึ่งที่สำคัญในการดำรงชีวิตของเสือโคร่ง เนื่องจากพื้นฐานการดำรงชีวิตของเสือโคร่งต้องอาศัยอาหาร นั่นคือสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมขนาดกลางถึงขนาดใหญ่ จากศึกษาวิจัยในประเทศอินเดียในเรื่องการกินอาหารของเสือโคร่ง เสือโคร่ง 1 ตัว กินเนื้อประมาณ 3,000 กิโลกรัมต่อปี ซึ่งเทียบได้กับกวางดาวประมาณ 50 ตัว ดังนั้นหากจะให้มีผลผลิตประชากรกวางดาว 50 ตัว เพื่อเป็นอาหารเสือโคร่ง 1 ตัว ต้องดำรงประชากรกวางดาวประมาณ 500 ตัว หรืออีกนัยหนึ่งหากต้องการเพิ่มประชากรเสือโคร่งก็ต้องเพิ่มประชากรสัตว์กีบด้วยนั่นเอง
ภายใต้โครงการขยายระบบการติดตามการอนุรักษ์เสือโคร่ง ในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวร ในผืนป่าตะวันตก ประเทศไทย โดยการดำเนินงานจากสมาคมอนุรักษ์สัตว์ป่า (WCS) ประเทศไทย งบประมาณสนับสนุนจากกรมสัตว์ป่า ประเทศสหรัฐอเมริกา (US Fish and Wildlife Service) ซึ่งมีผลมาจากการดำเนินงานอย่างประสบผลสำเร็จในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง ส่งผลต่อการขยายผลการดำเนินงานต่อนอกพื้นที่ของเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง โดยขยายการดำเนินงานในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวรด้านตะวันออกในปี 2550 และจะดำเนินการต่อไปในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวรด้านตะวันตก ในปี 2552 นี้ ได้ใช้แนวทาง วิธีการ และระบบการติดตาม ตามแบบอย่างจากเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้งเพื่อให้เป็นการสำรวจภายใต้พื้นฐานทางวิทยาศาสตร์เดียวกัน
สภาพทุ่งหญ้าสีเขียวเต็มพื้นที่หลังไฟป่าไหม้หญ้าแห้งบริเวณ ใกล้หน่วยพิทักษ์ป่าทุ่งนาน้อย
วัตถุประสงค์ (Objectives)
1. ต้องการสร้างระบบเพื่อรักษาสถานภาพและแนวโน้มของเสือโคร่งและเหยื่อ เพื่อนำมาใช้เป็นตัวชี้วัดในการประเมินผลความสำเร็จของระบบการจัดการ
2. ขยายผลการดำเนินงานไปยังพื้นที่ข้างเคียง เนื่องด้วยผลการดำเนินงานในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง ประสบผลสำเร็จในการประเมินประชากรเสือโคร่ง และเหยื่อจึงทำให้สามารถนำมาเป็นแนวทางในการดำเนินการต่อไปในพื้นที่นอกเหนือจากเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง
3. ต้องการทราบประชากรเหยื่อในผืนป่าหลังจากอพยพกลุ่มคนออกไปจากเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวรด้านตะวันออกและเหยื่อในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวรด้านตะวันตก
ภาพถ่ายเก้งบริเวณทุ่งหญ้าในวงเวียน ทางแยกไปหน่วยพิทักษ์ป่า่ทุ่งนาน้อย และห้วยน้ำเขียว
ตำแหน่งพื้นที่ศึกษา (Study Sites)
พื้นที่ศึกษาในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวรด้านตะวันออก ประเมินจากระยะทางเฉลี่ยที่เสือโคร่งทุกตัวเดินไกลที่สุด ครอบคลุมพื้นที่ศึกษาทั้งหมด 295 ตารางกิโลเมตร มีเส้นสำรวจเหยื่อของเสือโคร่งมีทั้งหมด 19 เส้น สำหรับเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวรด้านตะวันตก ครอบคลุมพื้นที่ศึกษาทั้งหมด 174 ตารางกิโลเมตร มีเส้นสำรวจเหยื่อของเสือโคร่งมีทั้งหมด 21 เส้น
จุดตำแหน่งของเส้นสำรวจเหยื่อของเสือโคร่งในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวรด้านตะวันออก และด้านตะวันตก
เส้นสำรวจเหยื่อของเสือโคร่งในพื้นที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวร ด้านตะวันออก และด้านตะวันตก
วิธีการสร้างเส้นสำรวจ และการสำรวจเหยื่อของเสือโคร่ง
(Line transect setting Method)
>>>การดำเนินงานในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวร ด้านตะวันออก<<<
การประเมินความหนาแน่นของประชากรเหยื่อของเสือโคร่ง ในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวรด้านตะวันออก โดยดำเนินการศึกษาในช่วงระหว่างเดือนธันวาคม 2550 ถึงเดือนพฤษภาคม 2551 เริ่มสร้างเส้นสำรวจโดยใช้หลักการสุ่มอย่างเป็นระบบ แต่ละเส้นสำรวจห่างกัน 5 กิโลเมตร ลักษณะเส้นสำรวจเป็นสี่เหลี่ยมจัตุรัสขนาด 800×800 เมตร ดำเนินการเสร็จสิ้นระหว่างเดือนธันวาคม 2550 ถึงเดือนมกราคม 2551 และสำรวจสัตว์ป่าระหว่างเดือนกุมภาพันธ์ถึงเดือนพฤษภาคม 2551 การสำรวจในแต่ละเส้นทำการเดินสำรวจสัตว์ป่าให้ได้จำนวนซ้ำ 8-10 ซ้ำ เพื่อให้ได้ข้อมูลมากที่สุด โดยการสำรวจจะบันทึกทั้งร่องรอย และการพบเห็นตัวสัตว์ป่าเลี้ยงลูกด้วยนมขนาดกลางถึงขนาดใหญ่ แต่จะนำเอาข้อมูลเฉพาะการพบเห็นตัวเท่านั้นมาวิเคราะห์ความหนาแน่น ส่วนร่องรอยนั้นบันทึกมาเพื่อให้ทราบการใช้พื้นที่ของสัตว์ป่า
ภาพการทำงานสร้างเส้นสำรวจเหยื่อของเสือโคร่งในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวร ด้านตะวันออก
>>>การดำเนินงานในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวร ด้านตะวันตก<<<
การประเมินความหนาแน่นของประชากรเหยื่อของเสือโคร่งในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวรด้านตะวันตก โดยอยู่ในช่วงกำลังดำเนินการ ซึ่งขณะนี้ได้เริ่มดำเนินการสร้างเส้นสำรวจในช่วงเดือนพฤษภาคม 2552 ไปบ้างแล้ว และกำลังจะดำเนินการต่อในช่วงปลายปี 2552 เนื่องด้วยสภาพแวดล้อมไม่เอื้ออำนวยจากสภาพฝนตกหนัก เส้นทางไม่สามารถเข้าไปดำเนินการต่อได้ จึงต้องรอให้หมดช่วงของฝนตก และสภาพพื้นที่แห้ง แล้วจึงดำเนินงานต่อ
ย้อนกลับสู่ โครงการอนุรักษ์เสือโคร่ง ในผืนป่าทุ่งใหญ่นเรศวร <คลิกที่นี่>
สนับสนุนและงบประมาณโดย
