โครงการฝึกอบรมเพื่อพัฒนาและเพิ่มประสิทธิภาพการลาดตระเวนเชิงคุณภาพในพื้นที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวรด้านตะวันตก 17-21 สิงหาคม 2552
ผู้ดำเนินงาน
การฝึกอบรมให้กับเจ้าหน้าที่ลาดตระเวนของเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวรด้านตะวันตก นับได้ว่าเป็นครั้งที่สองของการฝึกอบรม โดยครั้งแรกได้มีการจัดฝึกอบรมไปเมื่อ พฤศจิกายน 2548 โดยทางสมาคมอนุรักษ์ (WCS) ร่วมกับเจ้าหน้าที่ตำรวจตระเวนชายแดน จากกองกำกับการฝึกอบรมพิเศษ 2 กองบัญชาการตำรวจตระเวนชายแดน และเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวรด้านตะวันตก กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่าและพันธุ์พืช
โครงการฝึกอบรมในรุ่นที่สอง จัดทำขึ้นเมื่อเดือนสิงหาคม 2552 โดยสำนักงานมรดกโลกทางธรรมชาติในพื้นที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่-ห้วยขาแข้ง นำโดย นายสุนทร ฉายวัฒนะ หัวหน้าสำนักงานฯ เป็นผู้จัดการฝึกอบรม โดยมีทีมวิทยากรจากสมาคมอนุรักษ์ (WCS) นำโดย ดร. อนรรฆ พัฒนวิบูลย์ เจ้าหน้าที่ตำรวจตระเวนชายแดน จากกองกำกับการฝึกอบรมพิเศษ 2 กองบัญชาการตำรวจตระเวนชายแดน นำทีมโดย พ.ต.ท. บรรลือ มหาศักดิ์ณรงค์ เจ้าหน้าที่จากเขตรักษาพันธุ์ส้ัตว์ป่าห้วยขาแข้ง และพื้นที่จัดฝึกอบรม เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวรด้านตะวันตก กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่าและพันธุ์พืช โดยมีหัวหน้าเขตฯ คือ นายวิทยา วีระสัมพันธ์
การฝึกอบรมครั้งที่สองนี้เจ้าหน้าที่ลาดตระเวนที่ได้เข้าร่วมฝึกเป็นเจ้าหน้าที่ซึ่งยังไม่เคยผ่านการฝึกอบรมในครั้งแรกมีจำนวน 20 คน และ อีก 10 คน เคยผ่านการฝึกอบรมมาในรุ่นแรก
การฝึกอบรม
การฝึกอบรมอยู่ในช่วงวันที่ 17-21 สิงหาคม 2552 มีหลักสูตรของทางด้านวิชาการ คือ แผนที่ เข็มทิศ และ GPS โดยเป็นรุ่นใหม่ คือ GPSMap 76 CSx การใช้แบบฟอร์มการเก็บข้อมูลลาดตระเวน และการใช้กล้องถ่ายภาพในงานลาดตระเวน สำหรับหลักสูตรของจ้าหน้าที่ตำรวจตระเวนชายแดน ได้แก่ หลักการทำงานเป็นทีม/ภาวะผู้นำ หลักการดูแลและบำรุงรักษาอาวุธปืน การฝึกบุคคลท่ามือเปล่า การฝึกยิงอาวุธปืนเบื้องต้น การฝึกบุคคลทำรบและการลาดตระเวน หลักการลาดตระเวนและเทคนิคการลาดตระเวน ฝึกปฏิบัติการโดยฉับพลัน และ ฝึกปฏิบัติยุทธวิธีตำรวจ ประกอบด้วย
1. การตรวจค้นตัวบุคคคล
2. การควบคุมและการใช้เครื่องพันธนาการ
3. การตั้งจุดตรวจค้นรถยนต์
4. การขับรถไล่ติดตามคนร้าย
ลำดับการฝึกอบรม
วันที่ 17 สิงหาคม 2552
วันแรกของการฝึกอบรมวันที่ 17 สิงหาคม 2552 ให้เจ้าหน้าที่จำนวนทั้ง 30 คน ลงทะเบียนเพื่อรับอุปกรณ์การเรียนในช่วงเช้า
ดร. อนรรฆ พัฒนวิบูลย์ กล่าวถึงระบบการลาดตระเวนแผนใหม่ หรือระบบ MIST และความก้าวหน้าของงานลาดตระเวนในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวรด้าน ตะวันตกตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน ซึ่งผลการลาดตระเวนได้ผลเป็นอย่างดี แม้จะเพิ่งดำเนินการลาดตระเวนในระบบ MIST เพียงไม่ถึง 2 ปี โดยผลการลาดตระเวน พบว่าปริมาณการเดินลาดตระเวนเข้มข้นขึ้นเรื่อย ๆ จนถึงปีปัจจุบัน และในขณะเดียวกันพบปัจจัยคุกคามในพื้นที่เพิ่มขึ้นในช่วงกลางของการลาด ตระเวนและค่อย ๆ ลดลงในช่วงปัจจุบันของการเดินลาดตระเวนของปี 2552
ภาพปริมาณการเดินลาดตตระเวน 3 ช่วง ตั้งแต่ปี 2551 จนถึง ปี 2552
ภาพการเดินลาดตระเวนครอบคลุมพื้นที่ทั้ง 4 โซนการจัดการ ปี 2551-2552
ภาพแนวโน้มของปริมาณปัจจัยคุกคาม โดยบอกในลักษณะตัวชี้วัดจาก ปริมาณการพบปัจจัยคุกคามต่อปริมาณการเดินลาดตระเวน จากช่วงเวลา 3 ช่วง ตั้งแต่ปี 2551-2552
นับได้ว่าการเดินลาดตระเวนของเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวรด้านตะวันตกมีความก้าวหน้าขึ้นเรื่อย ๆ ซึ่งแสดงให้เห็นจากผลรายงานจากฐานข้อมูล จากการเก็บข้อมูลของเจ้าหน้าที่ลาดตระเวน โดยเฉพาะการให้ความสำคัญกับปริมาณการเดินลาดตระเวนที่เข้มข้น และครอบคลุมพื้นที่เพิ่มมากขึ้นภายในเวลา 2 ปี ภายใต้ระบบลาดตระเวนแผนใหม่ หรือระบบ MIST โดยจัดชุดทีมลาดตระเวนให้เดินเพิ่มปริมาณมากขึ้นในแต่ละเดือน และพยายามวางแผนเดินลาดตระเวนในพื้นที่ใหม่ ๆ เพื่อขยายพื้นที่ให้ครอบคลุม และในส่วนบริเวณพื้นที่ที่พบปัจจัยคุกคามได้มีการจัดชุดลาดตระเวนเพื่อเข้าไปในพื้นที่ซ้ำในครั้งต่อไปเพื่อเฝ้าระวัง และตรวจตราบริเวณที่มีปัจจัยคุกคามนั้น ๆ อย่างต่อเนื่องเพื่อป้องกันพื้นที่ และหวังผลให้ปัจจัยคุกคามในพื้นที่ดังกล่าวลดลง
สำหรับการให้ความสำคัญมากขึ้นกับงานลาดตระเวนของเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวรด้านตะวันตก ทำให้ทราบถึงความตั้งใจจริงที่เจ้าหน้าที่ลาดตระเวนต้องการเพิ่มเติม เพื่อเสริมศักยภาพงานลาดตระเวนให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น โดยต้องการให้มีการฝึกอบรมเพื่อเสริมความรู้ในเรื่องวิชาการทั้งในเรื่อง แผนที่ เข็มทิศ และ GPS โดยเฉพาะ GPS ในรุ่นใหม่ปัจจุบัน คือ GPSMap 60 CSx และ 76 CSx ซึ่งเป็นรุ่นใหม่ที่เจ้าหน้าที่ของเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวรด้านตะวันตกเพิ่งได้ใช้ในปัจจุบัน จากที่เคยใช้ 12 XL มาตลอด ซึ่งทั้งสองแบบมีความแตกต่างกันมาก จึงอยากสร้างความเข้าใจใน GPS รุ่นใหม่เพื่อนำไปใช้งานให้มีประสิทธิภาพ และนอกจากนี้สิ่งที่เจ้าหน้าที่ต้องการคือ เทคนิคการลาดตระเวน ยุทธวิธีลาดตระเวน การวางแผนลาดตระเวน เทคนิคการจับกุม และเสริมความรู้ ฝึกซ้อมการใช้อาวุธปืนเพื่อนำไปใช้ในงานลาดตระเวนจริงในพื้นที่ จากเจ้าหน้าที่ตำรวจตระเวนชายแดน
ช่วงบ่าย
เสริมความรู้ในเรื่องของแผนที่ และเข็มทิศ เพิ่มรายละเอียดในเรื่องของสัญลักษณ์ในแผนที่ ฝึกอ่านแผนที่ทั้ง จุดพิกัด และลักษณะทางภูมิประเทศ เพื่อใช้ในการวางแผนเดินลาดตระเวนจริงในพื้นที่ โดยใช้เข็มทิศควบคู่กับแผนที่ไปด้วย ทั้งนี้เพิ่มรายละเอียดในเรื่องของระบบแผนที่ชุดใหม่ที่เปลี่ยนเป็นระบบ WGS 84 จากเดิม INDIAN เพื่อเน้นย้ำให้เจ้าหน้าที่ได้จดจำ และต้องสังเกตทุกครั้งก่อนไปลาดตระเวนจริงว่าเป็นแผนที่ชุดใหม่หรือระบบ WGS 84 หรือไม่ เพื่อป้องกันการผิดพลาดในการเดินลาดตระเวนในพื้นที่จริง
การใช้กล้อง และการถ่ายภาพในงานลาดตระเวน
ทดสอบสมรรถภาพร่างกาย
หลังจากนั้นในช่วงท้ายของวัน นำเจ้าหน้าที่มาทดสอบสมรรถภาพ ในลักษณะท่าทดสอบต่าง ๆ ได้แก่ ท่าดันพื้น ลุกนั่ง กระโดดพุ่งเท้าหลัง และวิ่ง โดยไม่ได้มีการฝึกซ้อมมาก่อน เพื่อทดสอบกำลัง ณ ขณะปัจจุบันว่ามีกำลังเป็นอย่างไร
วันที่ 18 – 20 สิงหาคม 2552
เป็นหลักสูตรฝึกอบรมของเจ้าหน้าที่ตำรวจชายแดน โดยมีลำดับการฝึกอบรมดังนี้
ออกกำลังกายตอนเช้า
ออกกำลัง ทำกายบริหารในช่วงเช้าของทุกวันของช่วงฝึกอบรม
หลักการทำงานเป็นทีม/ภาวะผู้นำ
สำรวจลักษณะของผู้นำและลูกน้องตามความคิดของแต่ละคน ว่าคิดอย่างไรกับลักษณะการเป็นหัวหน้า และลูกน้อง โดยให้เจ้าหน้าที่แสดงความคิดเห็นตามความจริง
การฝึกบุคคลท่ามือเปล่า
ฝึกการต่อสู้ด้วยมือเปล่า โดยไม่มีอาวุธปืนในการต่อสู้ และกรณีเข้าจับกุมผู้ต้องหาในระยะประชิดตัว และตรวจค้นหาวัตถุของกลางที่ตัวผู้ต้องหาโดยมีท่าในการฝึก ประกอบด้วย ท่าหักข้อมือหรือฝ่ามือหงายกลับ ท่าสอดแขนขัดหลัง ท่าคล้องแขน ท่าหักข้อมือหงาย ท่าหักแขนทุ่ม เกี่ยวขาด้านหน้าหมุนตัวทุ่ม เกี่ยวขาด้านหลังหมุนตัวทุ่ม ท่ารัดคอทางด้านหน้า และท่าปัดมีดทางด้านหน้า เป็นต้น
การฝึกยิงอาวุธปืนเบื้องต้น
การฝึกบุคคลทำรบและการลาดตระเวน
ฝึกปฏิบัติยุทธวิธีตำรวจ
1.การตรวจค้นตัวบุคคคล
2.การควบคุมและการใช้เครื่องพันธนาการ
3.การตั้งจุดตรวจค้นรถยนต์
4.การขับรถไล่ติดตามคนร้าย
วันที่ 20 – 21 สิงหาคม 2552
เป็นการกลับเข้าสู่การเรียนรู้วิชาการอีกครั้งโดย เรียนรู้เรื่อง GPSMap 76 CSx ทบทวนแผนที่ เข็มทิศ และการใช้แบบฟอร์มมาตรฐานบันทึกข้อมูลการลาดตระเวน
การใช้ GPSMap 76 CSx
การใช้แบบฟอร์มมาตรฐานบันทึกข้อมูลการลาดตระเวน
วางแผนเดินลาดตระเวนตามจุดที่กำหนดให้ในแผนที่
จากการฝึกอบรมตลอดหลักสูตรทั้งในเรื่องวิชาการ และยุทธวิธีการการลาดตระเวนต่าง ๆ เจ้าหน้าที่ได้รับความรู้ความเข้าใจมากขึ้นเกี่ยวกับระบบการลาดตระเวนแผนใหม่ โดยเป็นระบบการลาดตระเวนที่มีการติดตามผลการลาดตระเวนตลอดอย่างต่อเนื่อง และมีระบบตรวจวัดผลการปฏิบัติงานอย่างเห็นได้ชัด เจ้าหน้าที่ได้เห็นผลการปฏิบัติงานของตนตลอดระยะเวลาที่ผ่านมาส่งผลให้มีความเข้าใจ และมีความตั้งใจที่จะเดินลาดตระเวนต่อไป ให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น โดยนำความรู้ที่ได้จากการฝึกอบรมไปใช้ประโยชน์ในการลาดตระเวน
ทั้งนี้ จำนวนเจ้าหน้าที่ลาดตระเวนในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวรด้านตะวันตกมีค่อนข้างมาก ซึ่งนับรวมผู้ที่เข้าฝึกอบรมจนถึงการฝีกอบรมในครั้งนี้ ยังคงเหลือเจ้าหน้าที่อีกส่วนหนึ่งที่ยังไม่ได้รับการฝึกอบรม โดยเจ้าหน้าที่เหล่านั้นก็ทำหน้าที่เดินลาดตระเวนซึ่งมากน้อยต่างกันไป ดังนั้น คาดหวังว่าเจ้าหน้าที่เหล่านั้นจะได้มีโอกาสเข้ามาร่วมฝึกอบรมต่อไปในอนาคต
ขอขอบคุณ:
กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่าและพันธุ์พืช
สำนักงานมรดกโลกทางธรรมชาติในพื้นที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่-ห้วยขาแข้ง
เจ้าหน้าที่ตำรวจตระเวนชายแดน จากกองกำกับการฝึกอบรมพิเศษ 2 กองบัญชาการตำรวจตระเวนชายแดน
เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง
เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวรด้านตะวันตก
รายงานโดย : จุฑามาศ ทีฟอง: สมาคมอนุรักษ์สัตว์ป่า (WCS) ประเทศไทย
ภาพประกอบ : สมาคมอนุรักษ์สัตว์ป่า (WCS) ประเทศไทย/เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง/เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวรด้านตะวันตก