Tiger Population Monitoring in TY
Tiger Population Monitoring
in Thung Yai Naresuan Wildlife Sanctuary
การศึกษาประชากรเสือโคร่ง
ในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวร
ภายใต้โครงการ “เสือโคร่งชั่วนิรันดร์ (Tigers Forever)” โครงการนี้เกิดจากความมุ่งมั่นอย่างแรงกล้าที่จะเพิ่มประชากรเสือโคร่งอีก 50% ในพื้นที่สำคัญๆ ในผืนป่ามรดกโลกห้วยขาแข้ง-ทุ่งใหญ่นเรศวร ซึ่งเป็นพื้นที่เป้าหมาย ภายใน 10 ปี เพื่อเป็นหลักประกันว่าเสือโคร่งจะยังคงอยู่คู่ป่าตลอดไป
โครงการขยายระบบการติดตามการอนุรักษ์เสือโคร่ง ในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวร ในผืนป่าตะวันตก ประเทศไทย โดยการดำเนินงานของสถานีวิจัยสัตว์ป่าเขานางรำ เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง ร่วมกับสมาคมอนุรักษ์สัตว์ป่า (WCS) ประเทศไทย และเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวร ด้านตะวันตก และด้านตะวันออก และงบประมาณสนับสนุนจากกรมสัตว์ป่า ประเทศสหรัฐอเมริกา (US Fish and Wildlife Service) มีผลมาจากการดำเนินงานอย่างมีประสิทธิภาพและประสบผลสำเร็จของระบบการติดตาม การอนุรักษ์เสือโคร่งในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง ส่งผลให้มีการขยายการดำเนินงานในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวร ด้านตะวันตก และด้านตะวันออก โดยใช้แนวทาง วิธีการ และระบบการติดตาม ตามแบบอย่างจากเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง เพื่อให้การปฏิบัติงานอยู่ภายใต้พื้นฐานทางวิทยาศาสตร์เดียวกัน
เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวร ผืนป่าตะวันตก ประเทศไทย
เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวร ได้ รับประกาศเป็นเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า เมื่อวันที่ 24 เมษายน พ.ศ. 2517 มีเนื้อที่ทั้งสิ้น 2,228,500 ไร่ ตั้งอยู่ในท้องที่อำเภอทองผาภูมิ และอำเภอสังขละบุรี จังหวัดกาญจนบุรี และอำเภออุ้มผาง จังหวัดตาก ต่อมาเมื่อวันที่ 21 สิงหาคม พ.ศ. 2534 ได้ผนวกพื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติป่าน้ำโจน จำนวน 279,500 ไร่ ท้องที่อำเภอทองผาภูมิ จังหวัดกาญจนบุรี ที่ยังมีสภาพป่าที่อุดมสมบูรณ์เข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของป่าทุ่งใหญ่นเรศวร มีพื้นที่รวมทั้งสิ้น 2,279,500 ไร่ เป็นพื้นที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวร และได้แยกการบริหารงานเป็นเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวร ด้านตะวันตก บริเวณอำเภอสังขละบุรีและอำเภอทองผาภูมิ จังหวัดกาญจนบุรี มีพื้นที่ประมาณ 2,118 ตร.กม. และเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวรด้านตะวันออก อยู่ภายในเฉพาะจังหวัดตาก มีพื้นที่ประมาณ 982,308 ไร่ ในปี พ.ศ. 2532
วัตถุประสงค์ของการศึกษาเสือโคร่ง
1. ต้องการสร้างระบบการติดตามเสือโคร่ง เพื่อรักษาสถานภาพและแนวโน้มการเปลี่ยนแปลของประชากรเสือโคร่ง และนำมาใช้เป็นตัวชี้วัดในการประเมินผลความสำเร็จของระบบการจัดการ และระบบกาติดตามเสือโคร่ง
2. เพื่อขยายผลการดำเนินงานไปยังพื้นที่ข้างเคียง เนื่องด้วยผลการดำเนินงานในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง ประสบผลสำเร็จในการประเมินประชากรเสือโคร่ง จึงทำให้สามารถนำมาเป็นแนวทางในการดำเนินการต่อไปในพื้นที่นอกเหนือจากเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง
3. ต้องการทราบประชากรเสือโคร่งในผืนป่าหลังจากอพยพกลุ่มคนออกไปจากเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวรด้านตะวันออก และประชากรเสือโคร่งในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวรด้านตะวันตก
พื้นที่ศึกษา
พื้นที่ศึกษาอยู่ในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวร ด้านตะวันตก และด้านตะวันออก ประเมิน จากระยะทางเฉลี่ยที่เสือโคร่งทุกตัวเดินไกลที่สุด โดยเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวร ด้านตะวันตกประเมินพื้นที่ศึกษาการสำรวจเสือโคร่งได้ 173.6 ตารางกิโลเมตร และเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวร ด้านตะวันออกได้ 295 ตารางกิโลเมตร
พื้นที่ศึกษาเสือโคร่งในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวร ด้านตะวันตก
พื้นที่ศึกษาเสือโคร่งในเขตรัษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวร ด้านตะวันออก
วิธีการตั้งกล้องถ่ายภาพเสือโคร่ง
การประเมินความหนาแน่นของประชากรเสือโคร่ง
โดยใช้ข้อมูลการถ่ายภาพเสือโคร่งร่วมกับแนวคิดการประเมินประชากรของวิธีการ สุ่มตัวอย่างจับทำเครื่องหมายและจับซ้ำ ในการศึกษาครั้งนี้ดำเนินการวางแผนการสุ่มตัวอย่างตามแนวทางของ Karanth and Nichols (2002) โดยสำรวจและติดตั้งกล้องดักถ่ายภาพอัตโนมัติ
จุด สำรวจหรือจุดตั้งกล้องถูกกำหนดบนแผนที่ให้กระจายครอบคุลมทั่วพื้นที่ศึกษา ให้แต่ละจุดอยู่ห่างกันประมาณ 3-4 กิโลเมตร แล้วเข้าสำรวจพื้นที่ตามเส้นทางตรวจการณ์ และทางด่านสัตว์ในบริเวณที่กำหนด เพื่อเลือกหาตำแหน่งที่เหมาะสำหรับติดตั้งกล้องดักถ่ายภาพและมีโอกาสจะถ่าย ภาพเสือได้มากที่สุดโดยพิจารณาจากความถี่ของการปรากฏและความใหม่ของร่องรอย เสือโคร่ง เช่น รอยตีน รอยคุ้ย กองมูล และรอยพ่นฉี่ในบริเวณนั้น
โดย ที่จุดสำรวจติดตั้งกล้องดักถ่ายภาพอัตโนมัติจุดละ 2 ตัวอยู่ตรงข้ามกันและห่างจากเส้นทางเดินสัตว์ 3-5 เมตร ให้เครื่องส่งลำแสงอินฟราเรดสูงจากพื้นดิน 45 เซนติเมตร ในแต่ละจุดใช้เวลาตั้งกล้องทิ้งไว้ประมาณ 15 วัน และตรวจสอบการทำงานของกล้องทุกๆ 1-3 วัน เมื่อครบกำหนดแล้วนำฟิล์มมาล้างและอัดขยายภาพเพื่อจำแนกชนิดสัตว์ บันทึกข้อมูลตำแหน่ง วันที่ เวลา เพศและอายุของสัตว์ที่สามารถถ่ายภาพได้
>>> การตั้งกล้องในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวร ด้านตะวันออก<<<
การประเมินความหนาแน่นของประชากรเสือโคร่งในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่ง ใหญ่นเรศวรด้านตะวันออก ได้ดำเนินการศึกษาในช่วงเดือนพฤศจิกายนถึงธันวาคม 2550 จากการสำรวจและสุ่มตัวอย่างติดตั้งกล้องดักถ่ายภาพทั้งหมดจำนวน 41 จุด รวมจำนวนวันตั้งกล้องสำรวจทั้งหมด 629 วัน
>>> การตั้งกล้องในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวร ด้านตะวันตก<<<
การประเมินความหนาแน่นของประชากรเสือโคร่ง ในตอนกลางของพื้นที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวรด้านตะวันตก
สำรวจและติดตั้งกล้องดักถ่ายภาพอัตโนมัติ ในช่วงเดือน พฤศจิกายนถึงธันวาคม 2549 จุดสำรวจทั้งหมดจำนวน 36 จุด ใช้เวลาตั้งกล้องสำรวจทั้งหมด 646 วัน
ย้อนกลับสู่ โครงการอนุรักษ์เสือโคร่ง ในผืนป่าทุ่งใหญ่นเรศวร <คลิกที่นี่>
สนับสนุนและงบประมาณโดย
