Tiger Conservation in Huai Khakhaeng
โครงการอนุรักษ์เสือโคร่ง ในผืนป่าห้วยขาแข้ง
Tiger Conservation in Huai Khakhaeng
จากวิกฤติการณ์ที่กำลังเกิดขึ้นกับเสือโคร่งในทวีปเอเชีย สมาคมอนุรักษ์สัตว์ป่า (WCS) จึงได้ริเริ่ม “โครงการอนุรักษ์เสือโคร่งในผืนป่าห้วยขาแข้ง” เพื่อเป็นหลักประกันว่า เสือโคร่งจะยังคงอยู่คู่ป่าตลอดไป โปรแกรมนี้เกิดจากความมุ่งมั่นอย่างแรงกล้าที่จะเพิ่มประชากรเสือโคร่งอีก 50 % ในพื้นที่สำคัญๆ ที่เป็นเป้าหมายของ WCS ภายใน 10 ปี ซึ่งการใช้ตัวเลขเป็นเดิมพันเช่นนี้ เป็นสิ่งที่ไม่เคยปรากฏในงานอนุรักษ์สัตว์ป่าทั่วไป โครงการอนุรักษ์เสือโคร่งในผืนป่าห้วยขาแข้ง จะใช้แนวทางการตรวจวัดแบบต่างๆ มาใช้ในการประเมิน ความก้าวหน้าในการดำเนินงานและวัดผลความสำเร็จ โครงการเสือโคร่งชั่วนิรันดร์จะดำเนินการอย่างใกล้ชิดกับรัฐบาลของแต่ละประเทศ และองค์กรเอกชนที่เกี่ยวข้อง และมุ่งทำงานอนุรักษ์เสือโคร่งโดยใช้ยุทธศาสตร์ที่อยู่บนพื้นฐานของวิทยาศาสตร์ ส่วนพื้นที่เป้าหมายนั้น จะเป็นพื้นที่ที่ WCS ให้ความสำคัญไว้ซึ่งอยู่ในประเทศต่างๆ คือ อินเดีย พม่า ไทย เขมร ลาว อินโดนีเชีย รัสเซีย และจีน ซึ่งถือว่าเป็นประเทศที่มีศักยภาพในการเพิ่มประชากรเสือโคร่ง
กิจกรรมของ WCS
การทำงานของนักวิทยาศาสตร์จาก WCS ในรอบ 30 ปีที่ผ่านมา ได้ครอบคลุมเนื้องานที่สำคัญที่เกี่ยวข้องกับปัจจัยคุกคามทั้งระยะสั้นและระยะยาวที่มีต่อเสือโคร่ง เช่น การตรวจวัดพลวัตรของประชากรเสือโคร่งและเหยื่อ การเสริมศักยภาพเจ้าหน้าที่ในพื้นที่ในงานป้องกันรักษาเสือโคร่ง เหยื่อและถิ่นอาศัย การเพิ่มพูนถิ่นอาศัยให้แก่เสือโคร่งโดยการอพยพราษฎรออกจากพื้นที่ป่าอย่างสมัครใจ และการรวบรวมที่ดินเพื่อการอนุรักษ์ การเสริมสร้างศักยภาพด้านงานวิจัย การเผยแพร่ประชาสัมพันธ์ การเสริมสร้างความรู้สู่ชุมชน การฝึกอบรมและการให้การศึกษาในระบบ และการเร่งเร้าให้ประกาศพื้นที่อนุรักษ์ รวมทั้งการกระตุ้นการอนุรักษ์ในเชิงนโยบายทั้งระดับชาติและนานาชาติ แต่ที่สำคัญที่สุดคือ กิจกรรมการอนุรักษ์ที่เกิดขึ้นจริงในพื้นที่ โดยทำงานใกล้ชิดกับเจ้าหน้าที่ของรัฐและองค์กรเอกชน ซึ่งได้ทุ่มเทเสียสละทำงานเพื่ออนุรักษ์เสือโคร่งเช่นกัน WCS และเพื่อนร่วมงานได้เก็บรวบรวมข้อมูลเชิงวิทยาศาสตร์ที่สำคัญที่จะเป็นพื้นฐานในการดำเนินกิจกรรมอนุรักษ์ จากบทเรียนที่เราได้รับจากการดำเนินงานในประเทศอินเดียและรัสเซียตะวันออกไกล WCS ได้พิสูจน์ให้เห็นว่า การเพิ่มประชากรของเสือโคร่งสามารถทำได้จริง และประสบความสำเร็จ ซึ่งรูปแบบการดำเนินงานเหล่านั้นจะมีการนำมาปรับและประยุกต์ใช้ในพื้นที่หลักที่เสือโคร่งกระจายอยู่โดยเฉพาะในพื้นที่ที่ WCS เกี่ยวข้อง กรอบการทำงานอย่างยืดหยุ่นนี้จะมีวงรอบของการตรวจวัดผลอย่างเป็นระบบ เพื่อให้มีการปรับแผนการดำเนินงานอย่างมีประสิทธิภาพและเพื่อให้มั่นใจว่า เราจะบรรลุเป้าหมายที่ตั้งไว้
Tigers Conservation in Huai Kha Khaeng Wildlife Sanctuary,
Thailand
ด้วยความสำคัญในระดับโลกของพื้นที่ เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง-ทุ่งใหญ่นเรศวร และ ผืนป่าตะวันตก ซึ่งเป็นพื้นที่ที่จัดว่าเหมาะสมในการเป็นถิ่นอาศัยสำหรับเสือโคร่งมากที่สุดในประเทศไทยในขณะนี้ แผนปฏิบัติการอนุรักษ์เสือโคร่งในประเทศไทย จึงเริ่มต้นขึ้นในพื้นที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้งเป็นแห่งแรก ใน ปี พ.ศ.2549 และผลจากการทำงานตลอดระยะเวลา 3 ปีที่ผ่านมาทำให้เราได้ทราบว่า ปัจจัยคุกคามที่ส่งผลกระทบต่อเสือโคร่งในป่าห้วยขาแข้ง-ทุ่งใหญ่ฯ คือ การล่าสัตว์ป่าที่เป็นเหยื่อของเสือโคร่ง มากกว่าการล่าเสือโคร่งโดยตรง ซึ่งการขาดการบังคับใช้กฎหมายอย่างเคร่งครัด และการขาดการลาดตระเวนอย่างเข้มข้น เป็นตัวแปรสำคัญที่ทำให้ไม่สามารถลดการล่าเหยื่อเสือโคร่งได้อย่างมีประสิทธิผล การเสริมสร้างความสามารถและศักยภาพของพนักงานพิทักษ์ป่าจึงเป็นเรื่องที่สำคัญยิ่ง เพราะระบบการลาดตระเวนที่มีประสิทธิภาพ จะสามารถลดอัตราการล่าเหยื่อของเสือโคร่ง เป็นการเปิดโอกาสให้เหยื่อของเสือโคร่งเพิ่มจำนวนและนำไปสู่โอกาสในการเพิ่มจำนวนประชากรเสือโคร่งได้มากขึ้นตามปริมาณเหยื่อในธรรมชาติ
ปัจจุบัน เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้งถือได้ว่าเป็นต้นแบบของความสำเร็จในงานระบบการลาดตระเวนเชิงคุณภาพ โดยสามารถยืนยันความสำเร็จของโครงการนี้ด้วยการตรวจวัดประชากรเสือโคร่งและเหยื่ออย่างต่อเนื่องและมีมาตรฐานในระดับสากล โดยทางสมาคมฯ ได้ประสานความร่วมมือกับ สถานีวิจัยสัตว์ป่าเขานางรำ มาอย่างต่อเนื่องจนถึงปัจจุบัน
กิจกรรมหลัก
การอนุรักษ์เสือโคร่งที่ได้ผล จำเป็นต้องพิจารณาถึงองค์ประกอบในทุกมิติบนพื้นฐานทางวิทยาศาสตร์ที่สามารถตรวจสอบและวัดผลได้อย่างชัดเจนเป็นรูปธรรม การดำเนินงานจึงต้องอาศัยกิจกรรมหลายส่วนประกอบกัน โดยหลัก คือ ระบบการตรวจวัดสถานภาพประชากรที่มีประสิทธิภาพ (Monitoring) ได้แก่ กิจกรรมการตรวจวัดประชากรเสือโคร่งและเหยื่อของเสือโคร่ง และ มาตรการที่นำมาใช้ในการอนุรักษ์เสือโคร่งและถิ่นอาศัย (Intervention) ได้แก่ กิจกรรมสร้างเสริมประสิทธิภาพการลาดตระเวน กิจกรรมการสำรวจร้านอาหารที่จำหน่ายซากสัตว์ป่าหวงห้ามและการสร้างเครือข่ายต่อต้านการค้าสัตว์ป่า และกิจกรรมฝึกอบรมนักวิจัยรุ่นใหม่ โดยการประสานความร่วมมือกับหน่วยงานต่างๆ ทั้งภาครัฐและภาคประชาชน และมุ่งเน้นการทำงานร่วมกับกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช เป็นสำคัญ สมาคมอนุรักษ์สัตว์ป่า (WCS) ประเทศไทย จึงมีกิจกรรมหลักซึ่งเป็นโครงการร่วมกับ กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช ดังต่อไปนี้
Monitoring
การตรวจวัดประชากรเสือโคร่ง
(Tiger Population Monitoring)
การตรวจวัดประชากรเหยื่อ
(Prey Population Monitoring)
Intervention
การลาดตระเวนเชิงคุณภาพ
(Smart Patrol System)
การฝึกอบรมนักวิจัยรุ่นใหม่
(New generations of wildlife biologist Training)
ติดตามกิจกรรมในโครงการอนุรักษ์เสือโคร่งในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวร ได้ที่นี่… >>
